Trong bối cảnh cải cách mạnh mẽ bộ máy hành chính và tinh gọn hệ thống thanh tra, việc trao thêm thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Giám đốc Sở là một bước tiến đáng kể, vừa thể hiện tầm nhìn quản trị hiện đại, vừa khẳng định sự tin tưởng vào vai trò của cấp quản lý chuyên ngành tại địa phương. Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2025) và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đã chính thức mở rộng vai trò của Giám đốc Sở – không chỉ là người quản lý chuyên môn, mà còn là chủ thể xử phạt hành chính với thẩm quyền sâu rộng.
Trước đây, Giám đốc Sở không được quy định là người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, mọi hành vi vi phạm đều phải chuyển lên cho các cơ quan thanh tra chuyên ngành hoặc cấp cao hơn xem xét. Cách làm đó không chỉ gây ách tắc trong xử lý, mà còn làm chậm phản ứng của hệ thống quản lý nhà nước trước các hành vi vi phạm. Nay, với những quy định mới, Giám đốc Sở đã thực sự trở thành “người cầm cân nảy mực” trong lĩnh vực mình phụ trách. Cụ thể, Giám đốc Sở được trao thẩm quyền:
- Phạt cảnh cáo,
- Phạt tiền đến 80% mức phạt tối đa của lĩnh vực tương ứng (quy định tại Điều 24 của Luật XLVPHC),
- Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn,
- Đình chỉ hoạt động có thời hạn,
- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm,
- Và đặc biệt, được áp dụng tất cả các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại Điều 28 của Luật XLVPHC.
Đây là những công cụ pháp lý mạnh mẽ, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý ngành, lĩnh vực tại địa phương, đặc biệt trong bối cảnh nhiều vụ việc vi phạm xảy ra dưới hình thức tinh vi, có yếu tố kỹ thuật hoặc chuyên môn sâu mà chỉ những người đứng đầu ngành mới đủ năng lực đánh giá và ra quyết định phù hợp.
Không chỉ mang lại hiệu lực xử lý, quy định này còn giúp rút ngắn khoảng cách giữa “phát hiện vi phạm” và “xử lý vi phạm”, tránh tình trạng chồng chéo, trì trệ hay phụ thuộc quá nhiều vào tuyến thanh tra trung ương hoặc các cơ quan khác.
Tuy nhiên, với quyền hạn lớn được trao, Giám đốc Sở không chỉ dừng lại ở vai trò “chỉ huy trưởng”, mà còn phải trở thành người bảo vệ công lý, người giữ gìn kỷ cương của pháp luật trong lĩnh vực chuyên môn. Điều đó đòi hỏi năng lực toàn diện – từ hiểu biết pháp lý, sự công tâm trong ra quyết định, đến bản lĩnh vững vàng khi xử lý những vụ việc có thể liên quan đến các lợi ích kinh tế, xã hội phức tạp.
Sự mở rộng thẩm quyền lần này cũng là lời cảnh báo: nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về đào tạo nghiệp vụ, nâng cao năng lực pháp lý và kiểm soát quyền lực một cách hiệu quả, thì nguy cơ “quyền không đi đôi với trách nhiệm” có thể trở thành rào cản lớn cho tiến trình phân cấp, phân quyền mà Đảng và Nhà nước đang theo đuổi.
Chính vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, điều quan trọng không kém là xây dựng đội ngũ Giám đốc Sở đủ tâm – tầm – tài, để họ thực sự trở thành những “người gác cửa pháp luật” trong từng lĩnh vực quản lý, góp phần làm nên một nền hành chính hiện đại, minh bạch và vì dân.
Đặng Ngọc – Sở Tư pháp
