Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức ban hành Quyết định số 1177/QĐ-TTg ngày 30/6/2026 phê duyệt phương án điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn chiến lược đến năm 2050. Đây là văn bản pháp lý quan trọng định hình lại cơ cấu sử dụng nguồn lực tài nguyên, trong đó Nhà nước thực hiện bước chuyển dịch mạnh mẽ khi cắt giảm hạn mức nhóm đất nông nghiệp để ưu tiên mở rộng quỹ đất phi nông nghiệp phục vụ hạ tầng, công nghiệp và đô thị hóa.
Cơ cấu lại diện tích nhóm đất nông nghiệp. Đối chiếu với các chỉ tiêu từng được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 39/2021/QH15, Quyết định số 1177/QĐ-TTg đã thực hiện tinh chỉnh giảm tổng diện tích nhóm đất nông nghiệp toàn quốc xuống còn 26.611,42 nghìn ha (tương đương mức giảm ròng 1.120,62 nghìn ha). Diện tích các loại đất chuyên ngành được định lượng cụ thể bao gồm:
- Quy hoạch vùng sụt giảm còn 3.252,63 nghìn ha (giảm bớt 315,85 nghìn ha để chuyển đổi sang các mô hình kinh tế hiệu quả hơn).
- Ghi nhận xu hướng tăng trưởng, đạt mốc 2.484,79 nghìn ha (tăng thêm 29,25 nghìn ha nhằm bảo tồn sinh thái).
- Định biên ở mức 5.084,57 nghìn ha (giảm 145,02 nghìn ha).
- Giới hạn quản lý tại mốc 3.712,58 nghìn ha (giảm bớt 237,87 nghìn ha).
Bứt phá quỹ đất phi nông nghiệp phục vụ phát triển. Ngược lại với xu hướng giảm của đất nông nghiệp, nhóm đất phi nông nghiệp nhận được dòng phân bổ tăng mạnh từ 4.112,20 nghìn ha lên đến 6.088,91 nghìn ha. Như vậy, quỹ đất phục vụ công nghiệp và đô thị sẽ tăng ròng thêm 1.192,43 nghìn ha nhằm đáp ứng nhu cầu mặt bằng cho các dự án giao thông chiến lược, khu công nghiệp và hạ tầng dịch vụ. Trong đó, Nhà nước đặc biệt ưu tiên cho nhiệm vụ an ninh quốc phòng:
- Đạt quy mô 289,8 nghìn ha (tăng thêm 0,71 nghìn ha) đối với Đất dành cho mục đích quốc phòng
- Đạt mức 80 nghìn ha (tăng thêm 7,67 nghìn ha) đối với Đất phục vụ an ninh quốc gia
Mục tiêu cốt lõi của việc điều chỉnh quy hoạch lần này là tối ưu hóa hiệu quả phân bổ tài sản công đai giai đoạn 2026 - 2030, bảo đảm nguyên tắc sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, hài hòa giữa phát triển kinh tế thị trường và bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia.
Đột phá quản trị đất đai bằng công nghệ chuỗi khối và trí tuệ nhân tạo. Một định hướng hành động mang tính đột phá được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh tại Quyết định này là việc hiện đại hóa toàn diện ngành địa chính thông qua chuyển đổi số. Hệ thống quản lý nhà nước về đất đai sẽ tăng tốc xây dựng kho dữ liệu số dùng chung liên thông toàn quốc.
Cơ quan quản lý sẽ tích hợp sâu các công nghệ tiên tiến hàng đầu hiện nay như: Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ chuỗi khối (Blockchain), công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và dữ liệu ảnh vệ tinh thế hệ mới. Việc ứng dụng công nghệ cao giúp cơ quan chức năng cập nhật biến động thực địa theo thời gian thực, quản lý quy hoạch minh bạch và ngăn chặn triệt để các hành vi đầu cơ, lấn chiếm đất đai trái phép.
Phân cấp trách nhiệm tổ chức thực thi tại địa phương. Để quy hoạch mới sớm đi vào thực tiễn, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm công bố công khai dữ liệu điều chỉnh quy hoạch, tiến hành phân bổ chi tiêu đất đai chi tiết cho từng tỉnh, thành phố và các Bộ Quốc phòng, Bộ Công an để bám sát thực hiện.
Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, lãnh đạo địa phương có trách nhiệm khẩn trương tiến hành rà soát, điều chỉnh hoặc lập mới hoàn toàn quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thời kỳ 2021 - 2030 của địa phương mình, bảo đảm khớp nối hoàn toàn với quy hoạch tổng thể quốc gia. Đồng thời, chính quyền địa phương phải siết chặt công tác giám sát đầu cuối, quản lý nghiêm ngặt các quy trình giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất, tuyệt đối không để xảy ra sai phạm hành chính công vụ tại cơ sở./.
Tác giả: Minh Hải
