Ngày 8/7/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 34/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 24/2023/QĐ-TTg ngày 22/9/2023 của Thủ tướng Chính phủ quy định điều kiện xác định người bị phơi nhiễm với HIV, người bị nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp.
Nhằm đẩy mạnh tiến trình phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước ngành y tế và triệt để đơn giản hóa thủ tục hành chính phục vụ người lao động, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đã ký ban hành Quyết định số 34/2026/QĐ-TTg ngày 08/7/2026. Văn bản này sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 24/2023/QĐ-TTg quy định điều kiện xác định người bị phơi nhiễm hoặc nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và bảo vệ kịp thời quyền lợi của người lao động gặp rủi ro trong khi thi hành công vụ.
- Phân cấp triệt để thẩm quyền cấp giấy chứng nhận về địa phương. Điểm đổi mới mang tính cách mạng mang lại hiệu quả thực địa lớn tại Quyết định số 34/2026/QĐ-TTg là việc tái cấu trúc hoàn toàn thẩm quyền ký duyệt giấy chứng nhận, giảm tải đáng kể quy trình chuyển dòng hồ sơ lên cấp trung ương:
+ Thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Được trao quyền tối cao trong việc trực tiếp ký cấp giấy chứng nhận phơi nhiễm hoặc nhiễm HIV do rủi ro nghề nghiệp cho các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của địa phương. Đặc biệt, Chủ tịch UBND cấp tỉnh còn đảm nhiệm luôn việc cấp giấy chứng nhận cho nhân sự thuộc biên chế của Bộ Y tế và các bộ, ngành trung ương khác có trụ sở đặt trên địa bàn tỉnh (ngoại trừ hai khối vũ trang).
+ Thẩm quyền của Khối lực lượng vũ trang: Để bảo đảm tính đặc thù và bảo mật thông tin quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Bộ trưởng Bộ Công an giữ thẩm quyền riêng biệt trong việc cấp giấy chứng nhận cho các đối tượng thuộc quyền quản lý trực tiếp của hai bộ này.
- Cắt giảm giấy tờ, chấp nhận bản sao trong thành phần hồ sơ. Thay vì yêu cầu người lao động phải nộp bản chính hoặc các bản sao có chứng thực rườm rà đối với các chứng cứ y tế như trước đây, quy định mới tạo điều kiện thuận lợi tối đa khi cho phép người dân nộp các bản sao thông thường, cụ thể:
+ Đối với hồ sơ xác định phơi nhiễm HIV và Chỉ cần nộp bản sao kết quả xét nghiệm HIV âm tính của người bị nạn; và bản sao kết quả xét nghiệm HIV dương tính của nguồn gây phơi nhiễm (nếu có dữ liệu).
+ Đối với hồ sơ xác định đã nhiễm HIV do tai nạn nghề nghiệp và Người nộp chỉ cần cung cấp bản sao kết quả xét nghiệm HIV dương tính, hoặc bản sao tóm tắt hồ sơ bệnh án của người nhiễm HIV phát sinh từ tai nạn rủi ro nghề nghiệp.
- Số hóa quy trình giải quyết, loại bỏ thủ tục chồng chéo. Quyết định số 34/2026/QĐ-TTg sửa đổi bổ sung quy trình nộp hồ sơ, bắt kịp xu thế chuyển đổi số quốc gia bằng cách ưu tiên thực hiện trên môi trường điện tử. Khi người dân tiến hành nộp hồ sơ trực tuyến, hệ thống dịch vụ công công bố nguyên tắc: Không yêu cầu người dân phải nộp lại các thành phần hồ sơ, giấy tờ đã được kết nối, chia sẻ liên thông trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia của các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền. Việc này giúp cắt giảm tối đa tình trạng lặp lại giấy tờ chồng chéo, tiết kiệm chi phí hành chính sự nghiệp cho xã hội.
- Rút ngắn thời hạn xử lý xuống còn 03 ngày làm việc. Để bảo đảm người lao động sớm tiếp cận được các chế độ chính sách hỗ trợ y tế và bảo hiểm tai nạn nghề nghiệp kịp thời, Nhà nước áp dụng thời hạn xử lý hồ sơ cực kỳ nghiêm ngặt. Đối với các hồ sơ đầy đủ và hợp lệ theo quy định, cơ quan có thẩm quyền bắt buộc phải cấp Giấy chứng nhận bị phơi nhiễm hoặc nhiễm HIV do tai nạn rủi ro nghề nghiệp (theo Mẫu số 04 và Mẫu số 05 ban hành kèm theo Quyết định) trong thời hạn tối đa 03 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận, rút ngắn đáng kể so với thời hạn 05 ngày của quy định cũ.
Điều khoản chuyển tiếp bảo đảm tính liên tục. Quyết định số 34/2026/QĐ-TTg sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2027. Để bảo đảm quyền lợi liên tục của người lao động, đối với những bộ hồ sơ đã được cơ quan chức năng tiếp nhận trước ngày quy định mới có hiệu lực, cơ quan thụ lý sẽ tiếp tục giải quyết theo trình tự cũ quy định tại Quyết định số 24/2023/QĐ-TTg và Nghị định số 148/2025/NĐ-CP về phân cấp y tế cho đến khi kết thúc thủ tục hành chính.
Quy định mới thể hiện rõ tinh thần nhân văn, lấy người dân và người lao động làm trung tâm phục vụ của Chính phủ. Các sở, ban, ngành địa phương cần phối hợp chặt chẽ để chuẩn bị các điều kiện hạ tầng số sẵn sàng vận hành hệ thống tiếp nhận, giải quyết nhanh chóng thủ tục này khi quy định chính thức có hiệu lực./.
Tác giả: Ngọc Phụng
