Bên cạnh hình thức phạt tiền là chế tài chính nhằm răn đe về mặt kinh tế, Nghị định số 146/2026/NĐ-CP được ban hành vào ngày 06/05/2026 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25/06/2026 đặc biệt chú trọng và tập trung mạnh vào nhóm các biện pháp khắc phục hậu quả. Đây là những chế tài bắt buộc thực hiện một cách nghiêm ngặt, được thiết kế đồng bộ nhằm mục tiêu tối thượng là tước đoạt lợi ích từ vi phạm, đồng thời khôi phục lại nguyên trạng trạng thái tự nhiên của hệ sinh thái rừng trên địa bàn Thành phố:
- Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu
+ Biện pháp này được kích hoạt áp dụng ngay đối với tất cả các sai phạm liên quan đến thay đổi hiện trạng đất rừng và hành vi xây dựng công trình trái phép trong rừng.
+ Áp dụng trực tiếp đối với toàn bộ các hành vi lấn rừng, chiếm rừng quy định tại Khoản 9 Điều 10 hoặc hành vi tự ý lập lán, trại trái phép trong các phân khu thuộc rừng tự nhiên, rừng phòng hộ và rừng đặc dụng quy định tại Khoản 9 Điều 19. Tổ chức, cá nhân vi phạm phải tự tháo dỡ công trình, thu hồi vật kiến trúc để trả lại mặt bằng nguyên trạng cho chủ rừng.
- Buộc trồng lại rừng kỹ thuật
+ Đối tượng vi phạm phải có trách nhiệm tự tổ chức trồng lại rừng ngay trong vụ trồng rừng kế tiếp, tuy nhiên tổng thời gian thực hiện bắt buộc không được quá 12 tháng kể từ ngày nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính.
+ Quy định đặc biệt lưu ý và siết chặt nghĩa vụ đối với các khu vực nhạy cảm. Theo đó, nếu đối tượng thực hiện hành vi phá hủy rừng tự nhiên hoặc vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy gây cháy rừng tự nhiên thì bắt buộc phải tổ chức trồng lại bằng loài cây bản địa, đồng thời quy trình trồng phải tương thích, phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp chung của địa phương.
- Trừng phạt kinh tế và triệt tiêu động cơ trục lợi
+ Nghị định thiết lập hành lang pháp lý nghiêm khắc buộc người vi phạm phải nộp lại toàn bộ số vật, tiền, giấy tờ có giá hoặc tài sản khác có được từ việc thực hiện vi phạm hành chính (như số tiền thu được từ hoạt động khai thác, vận chuyển, tàng trữ, mua bán, chế biến lâm sản lậu sau khi đã bóc tách chi phí hợp pháp).
+ Đối với các trường hợp tang vật, phương tiện vi phạm hành chính thuộc diện phải tịch thu nhưng đối tượng vi phạm đã cố tình tiêu thụ, tẩu tán hoặc tiêu hủy trái pháp luật, cơ quan chức năng sẽ ban hành quyết định buộc nộp lại số tiền bằng trị giá của chính tang vật, phương tiện đó dựa trên giá trị thị trường hoặc giá trị sổ sách liên quan.
- Chế tài tài chính lũy tiến theo ngày
+ Đối với nhóm hành vi sử dụng dịch vụ môi trường rừng nhưng không chi trả hoặc chi trả không đầy đủ, bên cạnh việc buộc phải thực hiện nộp đủ số tiền gốc còn thiếu trong thời hạn 01 tháng, tổ chức và cá nhân vi phạm bắt buộc phải nộp bổ sung khoản tiền lãi phát sinh.
+ Tiền lãi phát sinh từ việc chậm chi trả dịch vụ môi trường rừng được ấn định tính bằng 0,03%/ngày trên tổng số tiền chậm chi trả. Thời gian tính lãi được áp dụng liên tục kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ cho đến ngày liền kề trước ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định xử phạt, tương đương với cơ chế quản lý nghiêm khắc của pháp luật về thuế./.
Tác giả: Minh Hải
