Ngày 30/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 249/2026/NĐ-CP quy định về thi hành việc trục xuất, tổ chức quản lý và các chế độ đối với người lưu trú tại cơ sở lưu trú trong thời gian chờ xuất cảnh.
Đối tượng áp dụng và mô hình quản lý tập trung. bao gồm: người chấp hành án phạt trục xuất; người nước ngoài bị xử phạt vi phạm hành chính bằng hình thức trục xuất; người nước ngoài đã chấp hành xong hình phạt tù; và người có quyết định giữ người trong trường hợp khẩn cấp trước khi có yêu cầu dẫn độ.
Về nguyên tắc tổ chức quản lý, người lưu trú bắt buộc phải ở tập trung tại cơ sở lưu trú do lực lượng Công an nhân dân trực tiếp quản lý và chịu sự giám sát nghiêm ngặt theo nội quy. Khối cơ sở lưu trú có trách nhiệm triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ bao gồm: canh gác, dẫn giải, thiết lập phương án bảo vệ an toàn cơ sở; phối hợp truy tìm đối tượng bỏ trốn; kiểm tra thư từ, bưu phẩm, đồ vật nhằm phát hiện và ngăn chặn hàng cấm; đồng thời quản lý chặt chẽ hệ thống hồ sơ, cơ sở dữ liệu của người lưu trú theo quy định.
Quy chuẩn phòng ở và phân loại đối tượng đặc thù. Nhằm bảo đảm quyền lợi sinh hoạt tối thiểu, Nghị định quy định người lưu trú được bố trí ở buồng tập thể theo giới tính nam và nữ riêng biệt. Quy chuẩn diện tích chỗ nằm được định lượng rõ ràng:
- Diện tích chỗ nằm tối thiểu là 03 m²/người, được trang bị bệ gạch men hoặc giường, phòng vệ sinh, chiếu, chăn và màn.
- Đối với phụ nữ đang mang thai hoặc người lưu trú có con nhỏ ở cùng, diện tích chỗ nằm được nâng lên tối thiểu là 04 m²/người.
- Nhà nước cho phép bố trí phòng ở riêng biệt đối với người lưu trú là người đồng tính, người chuyển đổi giới tính hoặc người chưa xác định rõ giới tính. Đồng thời, những người mắc bệnh truyền nhiễm nhóm A, một số bệnh truyền nhiễm nhóm B hoặc người mắc bệnh tâm thần làm mất khả năng nhận thức bắt buộc phải bố trí cách ly ở phòng riêng để bảo đảm an toàn y tế cho cộng đồng.
Định lượng chế độ ăn uống, dụng cụ cấp dưỡng và chính sách ưu đãi ngày lễ. Chế độ dinh dưỡng của người lưu trú do ngân sách Nhà nước bảo đảm hoàn toàn. Tiêu chuẩn định lượng cụ thể cho mỗi người trong 01 tháng bao gồm: 17 kg gạo tẻ; 15 kg rau xanh hoặc củ, quả; 1,5 kg thịt; 1,5 kg cá; 05 quả trứng; 0,5 kg đường; 0,75 lít nước mắm; 0,3 lít dầu ăn; 0,1 kg bột ngọt và 0,5 kg muối. Về chất đốt, tùy điều kiện thực tế, cơ sở được cấp tương đương 17 kg củi, 15 kg than, 25 KWh điện hoặc 03 kg khí gas.
Toàn bộ lương thực, thực phẩm phải bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và mua theo giá thị trường địa phương. Trong các ngày lễ, tết của Việt Nam, cùng với 01 ngày Tết cổ truyền và 01 ngày Quốc khánh của quốc gia mà người lưu trú mang quốc tịch, họ sẽ được áp dụng chế độ ăn thêm với mức chi không quá 05 lần tiêu chuẩn ngày thường.
Đối với các trường hợp đặc biệt như người lưu trú bị ốm đau, chế độ ăn sẽ do Trưởng cơ sở quyết định theo chỉ định y tế. Riêng lao động nữ trong thời gian mang thai, sinh con hoặc nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi, định lượng ăn được tăng thêm 02 lần so với ngày thường và được hoán đổi thực đơn theo chỉ định của bác sĩ. Người lưu trú cũng được phép sử dụng tiền lưu ký hoặc quà tặng từ thân nhân để cải thiện bữa ăn theo nội quy.
Người lưu trú khi đau ốm được điều trị tại trạm y tế của cơ sở lưu trú, với định mức tiền thuốc thông thường được cấp không quá giá trị 05 kg gạo tẻ/người/tháng. Trong trường hợp diễn biến bệnh nặng vượt quá năng lực điều trị tại chỗ, đối tượng sẽ được chuyển viện lên các cơ sở y tế cấp cơ bản hoặc bệnh viện thuộc lực lượng Công an, Quân đội để điều trị bằng kinh phí do Nhà nước cấp (trừ các kỹ thuật cao, chi phí lớn vượt định mức thì đối tượng phải tự chi trả). Khi chuyển viện, cơ sở lưu trú có trách nhiệm thông báo cho cơ quan thi hành án hình sự cấp tỉnh và thân nhân của họ để phối hợp chăm sóc.
Chính sách nhân đạo đặc biệt hướng vào đối tượng phụ nữ mang thai. Người lưu trú là nữ được quyền khám thai định kỳ hoặc đột xuất. Đến kỳ sinh nở, cơ sở lưu trú có trách nhiệm đưa họ đến bệnh viện nhà nước gần nhất để hộ sản, đồng thời cấp phát các đồ dùng chăm sóc trẻ sơ sinh tương đương với chế độ ăn 01 tháng của trẻ em dưới 36 tháng tuổi. Sau khi sinh, cơ sở lưu trú sẽ phối hợp với người mẹ và các cơ quan tư pháp địa phương để tiến hành thủ tục đăng ký khai sinh cho đứa trẻ theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam.
Nghị định số 249/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026. Ngoài các chế độ cốt lõi trên, văn bản còn bảo đảm quyền lợi cho người lưu trú trong việc tham gia hoạt động thể dục thể thao, sinh hoạt văn nghệ, sử dụng kinh sách để bày tỏ niềm tin tôn giáo, thông tin liên lạc và gặp gỡ thân nhân, nhận quà định kỳ, bảo đảm tính nghiêm minh nhưng đầy tính nhân văn của pháp luật Việt Nam./.
Tác giả: Ngọc Phụng
