Ngày ngày 05/12/2025 Quốc hội đã ban hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 (Số 106/2025/QH15). Nhằm hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa đội ngũ bổ trợ tư pháp và nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự theo mô hình xã hội hóa, Sắc luật này chính thức đi vào cuộc sống, thiết lập một lộ trình chuyển đổi bắt buộc có quy mô lớn: Toàn bộ đội ngũ Thừa phát lại đã được bổ nhiệm phải hoàn thành việc đổi sang thẻ Thừa hành viên trước ngày 01/7/2027.
Lộ trình chuyển đổi danh xưng và tổ chức trong thời hạn 01 năm. Theo quy định chi tiết tại khoản 5 Điều 116 Luật Thi hành án dân sự năm 2025, quy trình chuyển đổi được Nhà nước tạo điều kiện tối đa về mặt thủ tục nhưng siết chặt về mặt thời hạn:
- Đối với chức danh tư pháp và những người đã được bổ nhiệm làm Thừa phát lại trước ngày Luật này có hiệu lực được phép tiếp tục hành nghề chuyên môn và không cần phải thực hiện lại các thủ tục bổ nhiệm từ đầu. Tuy nhiên, các cá nhân này bắt buộc phải hoàn thành thủ tục đổi sang thẻ Thừa hành viên trong thời hạn 01 năm, tính từ mốc bắt đầu thực thi luật đến trước ngày 01/7/2027.
- Đối với tổ chức hành nghề và các Văn phòng Thừa phát lại được thành lập và hoạt động hợp pháp trước thời điểm luật mới có hiệu lực vẫn tiếp tục vận hành bình thường. Dẫu vậy, các tổ chức này có nghĩa vụ phải thực hiện các thủ tục hành chính để đổi tên gọi chính thức thành “Văn phòng thi hành án dân sự” theo đúng thời hạn quy định là trước ngày 01/7/2027.
Bảo hộ nguyên trạng kết quả pháp lý lịch sử. Để bảo đảm tính ổn định của nền tư pháp và quyền lợi hợp pháp của người dân, Luật Thi hành án dân sự năm 2025 ban hành cơ chế chuyển tiếp an toàn.
Toàn bộ kết quả thực hiện việc tổ chức thi hành án, các hồ sơ tống đạt văn bản hoặc các bản vi bằng do Văn phòng Thừa phát lại và Thừa phát lại xác lập trước thời điểm luật mới có hiệu lực đều được Nhà nước công nhận nguyên vẹn giá trị pháp lý và không phải thực hiện lại.
Sau khi hoàn thành quy trình chuyển đổi tên gọi và thẻ hành nghề, các Văn phòng thi hành án dân sự cùng các Thừa hành viên sẽ kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và tiếp tục triển khai các công việc dở dang của Văn phòng Thừa phát lại cũ theo đúng quy định pháp luật.
Bốn chức năng cốt lõi của chức danh Thừa hành viên. Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 29 và khoản 1 Điều 30 Luật Thi hành án dân sự năm 2025, Thừa hành viên được định nghĩa là người được Nhà nước giao nhiệm vụ thực thi các bản án, quyết định và các công việc tư pháp chuyên ngành khác. Hệ thống thẩm quyền của Thừa hành viên được mở rộng bao gồm 04 chức năng cốt lõi:
- Trực tiếp tổ chức thi hành các bản án, quyết định dân sự theo thẩm quyền.
- Tiến hành xác minh các điều kiện thi hành án của các đương sự.
- Thực hiện việc tống đạt các loại giấy tờ, hồ sơ, lệnh triệu tập và tài liệu của cơ quan có thẩm quyền.
- Lập vi bằng ghi nhận các sự kiện, hành vi thực tế theo yêu cầu của tổ chức, cá nhân.
Quy định chuyển đổi từ Thừa phát lại sang Thừa hành viên là bước đi mang tính chiến lược, giúp chuẩn hóa đồng bộ bộ máy thi hành án dân sự trong kỷ nguyên mới. Các văn phòng và cá nhân đang hành nghề trên địa bàn Thành phố cần chủ động bám sát các văn bản hướng dẫn của Chính phủ và Sở Tư pháp để hoàn thiện hồ sơ đổi thẻ, đổi tên đúng hạn, bảo đảm hoạt động tư pháp diễn ra liên tục, an toàn và đúng quy chuẩn./.
Tác giả: Ngọc Phụng
