Bước chuyển dịch mang tính chiến lược về tư duy quản lý và hoạch định chính sách nhà ở. Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước và an sinh xã hội, quyền có nơi ở hợp pháp luôn là một trong những quyền cơ bản, cốt lõi nhất của công dân đã được Hiến định. Bản Hiến pháp năm 2013 và hệ thống pháp luật hiện hành đều khẳng định việc bảo đảm không gian sống an toàn, ổn định cho người dân chính là thước đo tường minh nhất cho sự tiến bộ, tính nhân văn của một chế độ.
Nhằm cụ thể hóa mục tiêu trên trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ, ngày 19/06/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định số 1115/QĐ-TTg. Đây là văn bản pháp lý mang tính hành động cao, cụ thể hóa các nội dung chỉ đạo cốt lõi tại Thông báo số 64-TB/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng, truyền tải kết luận chỉ đạo của Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư.
Điểm nhấn mang tính đột phá của hệ thống văn bản này nằm ở sự thay đổi toàn diện về mặt tư duy: chuyển trọng tâm từ mô hình “nhà ở để bán” sang ưu tiên phát triển mô hình “nhà ở cho thuê”. Sự thay đổi này không đơn thuần là giải pháp tình thế, mà là một chiến lược dài hạn, có tính toán khoa học nhằm giải quyết bài toán an cư cho lực lượng lao động di cư, công nhân tại các khu công nghiệp, khu kinh tế, sinh viên và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị.
Phương thức điều hành mới cũng xác lập một lăng kính quản lý hiện đại: phát triển nhà ở theo quy luật thị trường nhưng có sự điều tiết, định hướng chặt chẽ của Nhà nước. Cơ chế này loại bỏ tư duy bao cấp thụ động, song cũng tuyệt đối không phó mặc cho thị trường tự vận hành tự phát. Nhà nước đóng vai trò trung tâm kiến tạo thông qua các công cụ vĩ mô như quy hoạch, giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch và ban hành thể chế. Mục tiêu tối cao là tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch, nơi doanh nghiệp thu được lợi nhuận hợp lý, còn người dân có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn với chi phí nằm trong khả năng chi trả.
Hệ thống hóa các giải pháp đồng bộ và định hướng hành động trong tình hình mới. Để đưa chính sách đi vào cuộc sống một cách thực chất, không hình thức, Kế hoạch hành động của Chính phủ đã vạch rõ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm mang tính liên ngành, yêu cầu sự vào cuộc quyết liệt của toàn hệ thống công vụ:
- Coi công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng là nhiệm vụ đi đầu. Gắn trách nhiệm của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị với kết quả thực hiện chỉ tiêu nhà ở xã hội trên địa bàn, xem đây là tiêu chí đánh giá năng lực hoàn thành nhiệm vụ công vụ.
- Tiến hành tổng kết, đánh giá thực tiễn thi hành Chỉ thị số 34-CT/TW. Từ đó tạo tiền đề lý luận và thực tiễn vững chắc để tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư ban hành các văn kiện chỉ đạo mới, định hướng cho việc sửa đổi sâu sắc Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.
- Khẩn trương nghiên cứu, chọn lọc các nội dung chỉ đạo tại Thông báo số 64-TB/VPTW để trực tiếp luật hóa vào các dự thảo luật sửa đổi. Đảm bảo tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật để trình Quốc hội thông qua đúng kỳ họp tháng 10 năm 2026.
- Nghiên cứu và định hình các mô hình nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê kiểu mới. Yêu cầu các cơ quan chuyên môn khẩn trương thiết lập bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng riêng biệt, bảo đảm không gian sống khoa học, an toàn phòng cháy chữa cháy và thân thiện với môi trường.
- Thiết kế các chính sách ưu đãi đặc thù về tiền sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp và các gói tín dụng dài hạn. Đây là giải pháp cốt lõi để thu hút, khơi thông dòng vốn từ các quỹ đầu tư tư nhân, giảm áp lực lên ngân sách nhà nước trong việc tạo lập quỹ nhà cho thuê.
- Áp dụng mô hình liên thông "một cửa, một đầu mối, một quy trình" đối với các dự án nhà ở. Cắt giảm tối đa các thủ tục rườm rà trong khâu giao đất, quy hoạch, cấp phép xây dựng. Đồng thời, thiết lập thời hạn giải quyết rõ ràng và gắn chặt với trách nhiệm công vụ của từng cá nhân thụ lý hồ sơ.
- Thiết lập, đưa vào khai thác đồng bộ hệ thống dữ liệu quốc gia về thị trường bất động sản và phân khúc nhà ở xã hội. Ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn giúp cơ quan quản lý nắm bắt kịp thời diễn biến thị trường, phục vụ công tác dự báo và hoạch định chính sách chính xác.
- Việc quy hoạch các khu nhà ở cho thuê bắt buộc phải đi trước một bước và tích hợp đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu như trường học, bệnh viện, khu vui chơi giải trí. Các địa phương phải chủ động thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng để tích lũy sẵn quỹ đất sạch tại các vùng động lực kinh tế.
- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, công khai minh bạch toàn bộ danh sách đối tượng được thụ hưởng chính sách. Xây dựng cơ chế thanh tra chuyên ngành để phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, lách luật, đảm bảo chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước đến đúng đối tượng yếu thế.
Kiến nghị tham mưu của cơ quan địa phương. Từ thực tiễn nghiên cứu văn bản và chức năng tham mưu tổng hợp trong công tác quản lý nhà nước về pháp chế, đơn vị kính đề xuất Lãnh đạo xem xét, chỉ đạo thực hiện hai nhóm giải pháp mang tính chủ động tại địa phương:
- Thứ nhất, giao cơ quan chuyên môn có liên quan chủ trì phối hợp với các sở, ngành liên quan tiến hành tổng rà soát toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân ban hành liên quan đến lĩnh vực đất đai, nhà ở. Mục đích nhằm phát hiện các quy định không còn phù hợp, các rào cản hành chính để kịp thời bãi bỏ, sửa đổi, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với Quyết định số 1115/QĐ-TTg.
- Thứ hai, tham mưu ban hành văn bản chỉ đạo riêng về việc xây dựng quy trình liên thông mẫu trong thẩm định, phê duyệt các dự án nhà ở cho thuê. Việc này giúp kiến tạo một môi trường đầu tư thông thoáng, an toàn về mặt pháp lý, giúp chủ động đón đầu dòng vốn đầu tư lành mạnh./.
Tác giả: Ngọc Phụng
