Nhằm tăng cường tính minh bạch, kịp thời và trách nhiệm trong công tác thông tin truyền thông, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 244/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước. Văn bản này ban hành ngày 26/6/2026 và chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, thiết lập một hành lang pháp lý toàn diện, siết chặt kỷ cương phát ngôn từ trung ương đến cơ sở.
Đa dạng hóa với 05 hình thức cung cấp thông tin chính thức. Nghị định số 244/2026/NĐ-CP đã chuẩn hóa 05 phương thức để các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện quyền phát ngôn và chuyển tải thông tin đến các cơ quan thông tấn, báo chí, bao gồm:
- Tổ chức theo cả hai hình thức trực tiếp hoặc trực tuyến. Đăng tải nội dung phát ngôn trên Cổng/Trang thông tin điện tử, hoặc các trang, kênh, tài khoản mạng xã hội và nền tảng số chính thức của cơ quan. Các tài khoản mạng xã hội này bắt buộc phải được công bố công khai trên Trang/Cổng thông tin điện tử của đơn vị.
- Thực hiện phát ngôn trực tiếp hoặc trả lời phỏng vấn của phóng viên.
- Phát hành thông cáo báo chí, gửi nội dung trả lời bằng văn bản chính thức hoặc qua hệ thống thư điện tử (email).
- Cung cấp thông tin trực tiếp tại các cuộc giao ban báo chí định kỳ do các cơ quan tuyên giáo, cơ quan quản lý văn hóa và Hội Nhà báo tổ chức từ cấp trung ương đến địa phương khi có yêu cầu.
Phân cấp chế độ cung cấp thông tin định kỳ. Công tác cung cấp thông tin cho báo chí được phân định rõ theo từng cấp quản lý nhằm bảo đảm dòng thông tin chính thống luôn được cập nhật liên tục:
- Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ chủ trì, phối hợp với các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND cấp tỉnh tổ chức họp báo, phát hành thông cáo định kỳ 01 tháng một lần về hoạt động chỉ đạo, điều hành của Chính phủ. Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ chịu trách nhiệm cập nhật các quy định để cung cấp thông tin chính xác cho báo chí toàn quốc.
- Các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải cập nhật thông tin hàng tháng trên các nền tảng số; đồng thời bắt buộc phải tổ chức họp báo ít nhất 3 tháng một lần để cung cấp thông tin về các vấn đề được dư luận xã hội quan tâm.
- Các Cục thuộc bộ, các tổ chức ngành dọc tại địa phương, các Sở, Thanh tra cấp tỉnh, Chi cục và UBND cấp xã cũng phải chủ động cập nhật thông tin trên trang điện tử. Khi có yêu cầu, các đơn vị này phải cử người phát ngôn tham gia họp báo của cấp trên, hoặc thông tin trực tiếp tại các cuộc giao ban báo chí địa phương, bảo đảm thông tin thông suốt và kịp thời.
Cơ chế phản ứng nhanh trong trường hợp đột xuất, bất thường. Một điểm đổi mới mang tính đột phá của Nghị định 244/2026/NĐ-CP là việc áp dụng thời hạn nghiêm ngặt nhằm xử lý khủng hoảng truyền thông, định hướng dư luận xã hội đối với các tình huống phát sinh:
- Đối với sự cố liên quan đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng (trừ tình trạng khẩn cấp, thiết quân luật), Thủ tướng Chính phủ hoặc Người phát ngôn của Chính phủ sẽ thực hiện phát ngôn ngay sau khi sự cố xảy ra và cập nhật liên tục trong quá trình xử lý.
- Khi vụ việc liên quan đến nhiều bộ, ngành hoặc địa phương, cơ quan được Chính phủ giao chủ trì sẽ phối hợp thống nhất nội dung để phát ngôn xuyên suốt vụ việc.
- Đối với các sự kiện quan trọng có tác động lớn hoặc khi dư luận xuất hiện nhiều ý kiến trái chiều, không thống nhất trong phạm vi quản lý, chậm nhất là 24 giờ kể từ khi tiếp nhận vụ việc hoặc xác định được nguy cơ tác động xã hội, người phát ngôn bắt buộc phải cung cấp thông tin ban đầu cho báo chí. Quy định này nhằm ngăn chặn tối đa việc lan truyền thông tin sai lệch, thất thiệt.
- Khi có căn cứ xác định báo chí đăng tải sai sự thật về lĩnh vực, địa bàn mình quản lý, người phát ngôn có quyền và trách nhiệm phản hồi bằng văn bản, yêu cầu cải chính và xin lỗi theo luật định.
Xác định trách nhiệm tương hỗ của cơ quan báo chí và nhà báo. Bên cạnh việc ràng buộc trách nhiệm của cơ quan nhà nước, Nghị định cũng thiết lập quy chuẩn đạo đức và pháp lý nghiêm túc cho các cơ quan thông tấn, báo chí.
Theo đó, nhà báo và phóng viên có trách nhiệm phản ánh trung thực, khách quan, đầy đủ nội dung thông tin được cung cấp. Khi dịch thuật sang ngôn ngữ khác, bắt buộc phải dùng đúng thuật ngữ chuyên môn quốc tế và giữ nguyên bản chất thông tin gốc, đồng thời ghi rõ họ tên người phát ngôn cùng cơ quan cung cấp.
Để bảo vệ nguồn tin, Nghị định quy định: Nếu cơ quan báo chí đăng phát đúng nội dung thông tin do người phát ngôn cung cấp thì không phải chịu trách nhiệm về nội dung thông tin đó. Ngược lại, nếu đăng tải sai lệch, báo chí bắt buộc phải đăng ý kiến phản hồi của người phát ngôn và thực hiện các thủ tục cải chính, xin lỗi công khai.
Thời hạn ban hành quy chế nội bộ bắt buộc. Chính phủ yêu cầu các cơ quan hành chính nhà nước chưa có quy chế nội bộ về phát ngôn phải khẩn trương xây dựng và ban hành văn bản hướng dẫn riêng của đơn vị mình trong vòng 45 ngày kể từ ngày 01/7/2026 (ngày Nghị định có hiệu lực thi hành). Quy định này nhằm bảo đảm toàn bộ bộ máy hành chính vận hành đồng bộ, chuyên nghiệp trong kỷ nguyên số hóa thông tin.
Tác giả: Ngọc Phụng
