Ngày 17/7/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định 208/2025/NĐ-CP quy định thẩm quyền, trình tự, thủ tục, hồ sơ lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch khảo cổ; quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh; dự án đầu tư xây dựng, xây dựng công trình, sửa chữa, cải tạo, xây dựng nhà ở riêng lẻ nằm trong, nằm ngoài khu vực bảo vệ di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, di sản thế giới; dự án đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp công trình kiến trúc hạ tầng kỹ thuật và trưng bày bảo tàng công lập.
Điều 4 Nghị định 208/2025/NĐ-CP quy định thẩm quyền lập quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ cụ thể:
- Thẩm quyền lập quy hoạch khảo cổ:
+ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại khoản 4 Điều 37 Luật Di sản văn hóa 2024 giao người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh tổ chức lập quy hoạch khảo cổ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thẩm định;
+ Người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh quy định tại điểm a khoản này chịu trách nhiệm lập, trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt kế hoạch lập quy hoạch khảo cổ; trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch khảo cổ sau khi có ý kiến thẩm định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
- Thẩm quyền lập điều chỉnh quy hoạch khảo cổ:
+ Người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh chịu trách nhiệm lập điều chỉnh quy hoạch khảo cổ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét phê duyệt sau khi có ý kiến thẩm định bằng văn bản của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
+ Người đứng đầu cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh quy định tại điểm a khoản 2 Điều 4 Nghị định 208/2025/NĐ-CP chịu trách nhiệm lập kế hoạch lập điều chỉnh quy hoạch khảo cổ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt.
Hoạt động quy hoạch khảo cổ được thực hiện theo trình tự, Điều 5 Nghị định 208/2025/NĐ-CP Tải về quy định trình tự trong hoạt động quy hoạch khảo cổ cụ thể:
- Lập quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ.
- Lấy ý kiến bằng văn bản của cơ quan quản lý nhà nước, của cộng đồng dân cư nơi có địa điểm, khu vực khảo cổ, của tổ chức, cá nhân có liên quan về quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ.
- Tiếp thu, giải trình ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước, của cộng đồng dân cư nơi có địa điểm, khu vực khảo cổ, của tổ chức, cá nhân có liên quan và hoàn thiện quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ.
- Thẩm định và tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định; trình phê duyệt, phê duyệt quy hoạch khảo cổ, điều điều chỉnh chỉnh quy hoạch khảo cổ.
- Công bố quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ và tổ chức thực hiện quy hoạch khảo cổ, điều chỉnh quy hoạch khảo cổ đã được phê duyệt.
Nguyên tắc cơ bản trong hoạt động lập quy hoạch khảo cổ, Điều 3 Nghị định 208/2025/NĐ-CP Tải về quy định nguyên tắc cơ bản trong hoạt động lập quy hoạch khảo cổ như sau:
- Tuân thủ các quy định của pháp luật về quy hoạch, đầu tư, đầu tư công, xây dựng, đất đai, biển Việt Nam, bảo vệ môi trường, di sản văn hóa, các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và các quy định pháp luật khác có liên quan.
- Phù hợp với mục tiêu của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và quy hoạch phát triển các ngành trong phạm vi khu vực quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; bảo đảm để đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hài hòa về cảnh quan và kiến trúc khu vực.
- Bảo đảm giữ gìn tối đa yếu tố gốc cấu thành di tích, cảnh quan văn hóa của di tích; tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích, bảo đảm hoạt động đầu tư, xây dựng và phát triển du lịch phải ưu tiên bảo vệ dì tích vì di tích là tài nguyên và giả không thể tái tạo và không thể thay thế.
- Di sản thế giới, di tích quốc gia đặc biệt, cụm di tích quốc gia hoặc cụm di tích quốc gia với di tích cấp tỉnh quy định tại khoản 2 Điều 34 Luật Di sản văn hóa 2024, đồng thời có khu vực bảo vệ là một phần hoặc toàn bộ diện tích của khu du lịch quốc gia, rừng đặc dụng thì chỉ lập 01 quy hoạch di tích.
- Quy hoạch khảo cổ, quy hoạch di tích phải được lập, phê duyệt với thời ký quy hoạch là 10 năm, tầm nhìn từ 20 năm đến 30 năm. Định kỳ 05 năm quy hoạch khảo cổ, quy hoạch di tích phải được rà soát.
- Tổ chức, cá nhân tham gia lập nhiệm vụ lập quy hoạch di tích, lập quy hoạch di tích, lập điều chỉnh quy hoạch di tích, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, lập Báo cáo nghiên cứu khả thi bảo quản di tích, lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, lập Thiết kế bản vẽ thi công bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và lập Thiết kế bản vẽ thi công bảo quản di tích phải có đủ điều kiện hành nghề bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa và xây dựng.
- Tuân thủ tiêu chuẩn bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và phù hợp với các quy hoạch đã được phê duyệt./.
Quốc Lai-Sở Tư pháp
