Luật Phòng bệnh được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 10 tháng 12 năm 2025. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026.
Theo đó tại Điều 43 Luật Phòng bệnh quy định Quỹ phòng bệnh là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản riêng, trực thuộc Bộ Y tế, hoạt động theo mô hình đơn vị sự nghiệp công lập. Mục đích của Quỹ phòng bệnh nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho hoạt động phòng bệnh.
Luật quy định về nhiệm vụ của Quỹ phòng bệnh tập trung cho các hoạt động sau đây:
(1) Phòng, chống tác hại của thuốc lá;
(2) Khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí;
(3) Phòng, chống bệnh không lây nhiễm;
(4) Phòng, chống rối loạn tâm thần;
(5) Thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh;
(6) Nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh;
(7) Hợp tác quốc tế về phòng bệnh;
(8) Thực hiện một số dịch vụ phòng bệnh.
Đồng thời, Luật cũng Quỹ phòng bệnh được hình thành từ các nguồn sau đây:
(1) Vốn điều lệ do ngân sách nhà nước hỗ trợ theo quy định của pháp luật;
(2) Chuyển toàn bộ kinh phí kết dư chưa được sử dụng đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2026 của Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá;
(3) Khoản đóng góp bắt buộc 2% trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt của cơ sở sản xuất, nhập khẩu thuốc lá;
(4) Nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện, hợp pháp của doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài; viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của cá nhân, tổ chức nước ngoài;
(5) Các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Luật quy định cụ thể nguyên tắc hoạt động của Quỹ phòng bệnh bao gồm:
(1) Không vì mục đích lợi nhuận;
(2) Không trùng với hoạt động do ngân sách nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế và Quỹ phòng thủ dân sự bảo đảm;
(3) Bổ sung kinh phí cho hoạt động phòng bệnh mà ngân sách nhà nước, Quỹ bảo hiểm y tế và Quỹ phòng thủ dân sự chưa bảo đảm;
(4) Thực hiện thu, chi, quyết toán, công khai tài chính, tài sản và công tác kế toán theo quy định của pháp luật;
(5) Chịu sự kiểm tra, thanh tra, kiểm toán nhà nước, kiểm toán độc lập theo quy định của pháp luật;
(6) Chịu sự giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, cộng đồng;
(7) Bảo đảm công khai, minh bạch, tiết kiệm, hiệu quả, sử dụng đúng mục đích, nhiệm vụ và phù hợp với quy định của pháp luật;
(8) Số dư kinh phí năm trước của Quỹ phòng bệnh được chuyển sang năm sau để tiếp tục sử dụng.
Ngoài ra, Luật cũng quy định định kỳ 03 năm một lần, Chính phủ báo cáo Quốc hội về kết quả hoạt động và việc quản lý, sử dụng Quỹ phòng bệnh. Tổ chức và hoạt động của Quỹ phòng bệnh thực hiện theo quy định của Chính phủ./.
Tác giả: Hồng Vân
