Luật Giám định tư pháp được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, Kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 05 tháng 12 năm 2025. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 5 năm 2026.
Tại Điều 24 Luật Giám định tư pháp quy định quyền, nghĩa vụ của người giám định tư pháp trong hoạt động giám định tư pháp như sau:
(1) Người giám định tư pháp có các quyền sau đây:
- Yêu cầu người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định;
- Lựa chọn phương pháp cần thiết, phù hợp để tiến hành giám định theo nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;
- Sử dụng kết quả thực nghiệm, xét nghiệm, kết luận chuyên môn hoặc kết luận giám định do tổ chức, cá nhân khác đã thực hiện phục vụ cho việc giám định;
- Độc lập đưa ra kết luận giám định;
- Đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ bản thân, người thân thích của mình khi bị đe dọa tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản do tham gia vụ việc, vụ án;
- Từ chối thực hiện giám định tư pháp trong trường hợp quy định tại Điều 38 của Luật này;
- Được bố trí vị trí phù hợp khi tham gia tố tụng tại phiên tòa;
- Được hưởng thù lao, chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp, chi phí tham gia phiên tòa và chi phí cần thiết khác theo quy định của pháp luật;
- Được xem xét loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan và của cấp có thẩm quyền khi đã thực hiện giám định đúng quy định về trình tự, thủ tục, quy trình giám định tư pháp, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định, vô tư, khách quan, không vụ lợi; trường hợp kết luận gian dối hoặc từ chối kết luận giám định mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự;
- Được sử dụng người giúp việc trong quá trình thực hiện giám định tư pháp;
- Quyền khác theo quy định của pháp luật.
(2) Người giám định tư pháp có các nghĩa vụ sau đây:
- Tuân thủ quy trình giám định tư pháp, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định khi thực hiện giám định tư pháp;
- Thực hiện giám định theo đúng nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;
- Thực hiện và trả kết luận giám định đúng thời hạn yêu cầu;
- Lập hồ sơ giám định;
- Bảo quản đối tượng giám định, tài liệu, mẫu vật có liên quan đã nhận và gửi trả lại cơ quan có thẩm quyền theo quy định;
- Không được thông báo kết quả giám định cho người khác, trừ trường hợp được người trưng cầu, yêu cầu giám định đồng ý bằng văn bản;
- Chịu trách nhiệm cá nhân về kết luận giám định do mình đưa ra;
- Bồi thường thiệt hại khi thực hiện giám định tư pháp theo quy định của pháp luật;
- Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, Luật Giám định tư pháp quy định quyền, nghĩa vụ của tổ chức giám định tư pháp trong hoạt động giám định tư pháp như sau:
(1) Tổ chức giám định tư pháp được trưng cầu, yêu cầu giám định có các quyền sau đây:
- Yêu cầu người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định;
- Phân công người giám định tư pháp thực hiện giám định;
- Từ chối thực hiện giám định tư pháp trong trường hợp quy định tại Điều 38 của Luật này;
- Được nhận tạm ứng, thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định theo quy định của pháp luật;
- Đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích, uy tín, tài sản của tổ chức mình do tham gia vụ việc, vụ án;
- Quyền khác theo quy định của pháp luật.
(2) Tổ chức giám định tư pháp được trưng cầu, yêu cầu giám định có các nghĩa vụ sau đây:
- Chỉ đạo, đôn đốc việc tổ chức thực hiện giám định theo đúng thời hạn, nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;
- Bảo đảm thời gian, trang thiết bị, phương tiện và các điều kiện cần thiết khác cho việc thực hiện giám định;
- Thông báo ngay bằng văn bản cho người trưng cầu, yêu cầu giám định trong trường hợp có nội dung mới hoặc vấn đề khác phát sinh trong quá trình thực hiện giám định;
- Bảo quản đối tượng giám định, tài liệu, mẫu vật có liên quan đã nhận và gửi trả lại cơ quan có thẩm quyền theo quy định;
- Bồi thường thiệt hại trong trường hợp người thực hiện giám định của tổ chức mình cố ý làm sai lệch kết luận giám định, gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân;
- Chịu trách nhiệm về kết luận giám định do mình đưa ra;
- Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật./.
Tác giả: Hồng Vân
