Ngày 30 tháng 10 năm 2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BTP quy định hoạt động kiểm tra trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp. Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 12 năm 2026, quy định về thẩm quyền, trách nhiệm, nguyên tắc, trình tự, thủ tục và nội dung kiểm tra trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp.
Thông tư tập trung quy định một số nội dung chủ yếu sau:
1. Về thẩm quyền và trách nhiệm trong hoạt động kiểm tra: Thông tư quy định thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tư pháp trong việc tổ chức thực hiện hoạt động kiểm tra theo lĩnh vực được phân công quản lý. Qua đó, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, đơn vị chủ trì kiểm tra và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình thực hiện.
2. Về yêu cầu, nguyên tắc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra: Việc xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra phải bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu quản lý nhà nước; hạn chế chồng chéo, trùng lặp về nội dung, đối tượng và thời gian kiểm tra. Theo đó, mỗi đối tượng không bị kiểm tra quá một lần trong một năm, trừ trường hợp kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Thông tư cũng đặt ra yêu cầu ưu tiên thực hiện kiểm tra từ xa, trực tuyến khi đáp ứng điều kiện về kỹ thuật, an toàn và bảo mật thông tin.
3. Về tổ chức thực hiện kiểm tra: Thông tư quy định trình tự, thủ tục tổ chức kiểm tra, từ việc xây dựng và ban hành kế hoạch, quyết định kiểm tra; thành lập đoàn kiểm tra; tiến hành kiểm tra trực tiếp hoặc từ xa; xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình kiểm tra đến việc xây dựng báo cáo, ban hành kết luận kiểm tra và theo dõi việc thực hiện kết luận kiểm tra. Việc tổ chức kiểm tra phải bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục; nội dung kiểm tra gắn với yêu cầu quản lý nhà nước và việc chấp hành quy định pháp luật trong từng lĩnh vực.
4. Về nội dung phân cấp kiểm tra: Thông tư quy định nội dung kiểm tra theo từng lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tư pháp, gắn với chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ. Trong đó, Cục Bổ trợ tư pháp thực hiện kiểm tra các lĩnh vực luật sư, công chứng, chứng thực, đấu giá tài sản, giám định tư pháp và các lĩnh vực bổ trợ tư pháp có liên quan; Cục Hành chính tư pháp thực hiện kiểm tra lĩnh vực hộ tịch, nuôi con nuôi, quốc tịch; Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý thực hiện kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở và xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Bên cạnh đó, Thông tư còn quy định nội dung kiểm tra đối với các lĩnh vực đăng ký biện pháp bảo đảm, bồi thường nhà nước, xử lý vi phạm hành chính, hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, thi hành án dân sự và tương trợ tư pháp về dân sự.
Thông tư số 15/2026/TT-BTP là cơ sở để các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Tư pháp tổ chức thực hiện hoạt động kiểm tra thống nhất, đúng thẩm quyền và trình tự, thủ tục. Đồng thời, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp./.
(Đính kèm Thông tư số 15/2026/TT-BTP)
Tác giả: Lê Thanh Phong
