Ngày 10/3/2026 Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 71/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử. Nghị định mới này tập trung siết chặt các hoạt động liên quan đến giấy phép công việc bức xạ với mức phạt cao nhất lên đến 2 tỷ đồng.
Tổng quan về khung hình phạt của Nghị định 71/2026/NĐ-CP quy định mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 1.000.000.000 đồng và đối với tổ chức là 2.000.000.000 đồng. Ngoài phạt tiền, tùy mức độ vi phạm, tổ chức và cá nhân còn có thể bị tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật hoặc trục xuất.
Chi tiết các mức xử phạt theo từng nhóm hành vi
* Nhóm vi phạm từ 10 - 20 triệu đồng:
- Áp dụng cho hành vi không có giấy phép hoặc giấy phép hết hạn đối với:
+ Sử dụng thiết bị bức xạ không gắn nguồn phóng xạ; sử dụng hoặc lưu giữ nguồn phóng xạ.
+ Thay đổi quy mô, phạm vi hoặc chấm dứt hoạt động cơ sở bức xạ.
+ Xuất khẩu, nhập khẩu chất phóng xạ, nguồn phóng xạ.
* Nhóm vi phạm về vận chuyển và xử lý chất thải:
+ Phạt từ 15 - 25 triệu đồng: Vận chuyển nguồn phóng xạ, chất phóng xạ, chất thải phóng xạ không phép.
- Phạt từ 20 - 30 triệu đồng: Xử lý, chôn cất chất thải phóng xạ, nguồn phóng xạ đã qua sử dụng không phép.
* Nhóm vi phạm về vận hành thiết bị và khai thác khoáng sản:
- Phạt từ 30 - 50 triệu đồng: Thăm dò khoáng sản có tính phóng xạ không phép.
- Phạt từ 40 - 60 triệu đồng: Vận hành máy gia tốc; khai thác, chế biến khoáng sản phóng xạ; sản xuất chất phóng xạ; vận hành thiết bị chiếu xạ sử dụng nguồn phóng xạ hoặc vận chuyển quá cảnh chất phóng xạ.
* Nhóm vi phạm nghiêm trọng liên quan đến vật liệu hạt nhân:
- Phạt từ 100 - 200 triệu đồng: Xuất nhập khẩu vật liệu hạt nhân nguồn, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân; xử lý, chôn cất nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
- Phạt từ 200 - 400 triệu đồng: Vận chuyển hoặc lưu giữ nhiên liệu hạt nhân, nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng (kể cả hàng quá cảnh) mà không có giấy phép.
Quy định phạt tăng nặng theo quy mô và độ nguy hiểm
Nghị định quy định cơ chế phạt lũy tiến đặc biệt đối với các hành vi sử dụng, vận chuyển hoặc vận hành thiết bị:
- Theo số lượng: Nếu vi phạm với số lượng lớn (từ 20 nguồn/thiết bị trở lên), mức phạt có thể lên tới 300 triệu đồng.
- Theo mức độ nguy hiểm: Phạt gấp 1,5 lần nếu nguồn có mức nguy hiểm trung bình; phạt gấp 02 lần nếu nguồn có mức nguy hiểm trên trung bình.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Bên cạnh việc nộp phạt, đối tượng vi phạm buộc phải:
- Thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân theo đúng quy định.
- Buộc tái xuất hoặc đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam các vật liệu, thiết bị vi phạm.
- Thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường nếu để xảy ra tình trạng nhiễm bẩn phóng xạ.
Hiệu lực thi hành Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/5/2026, chính thức thay thế Nghị định số 107/2013/NĐ-CP và bãi bỏ các quy định liên quan tại Nghị định số 126/2021/NĐ-CP./.
Tác giả: Ngọc Phụng
