Ngày 18 tháng 12 năm 2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 332/2025/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành một số điều của Luật Năng lượng nguyên tử về bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn, an ninh, thanh sát hạt nhân, thông báo, khai báo, cấp phép, thanh tra, kiểm tra về an toàn bức xạ và hạt nhân, ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân và bồi thường thiệt hại hạt nhân. Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.
Tại Điều 7 Nghị định quy định về quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường như sau:
1. Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia được tổ chức thống nhất trong phạm vi cả nước, bao gồm:
- Trung tâm điều hành quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường;
- Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng;
- Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp tỉnh;
- Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp cơ sở;
- Hệ thống trinh sát, giám sát, quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội.
2. Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia có nhiệm vụ:
- Giám sát thường xuyên, phát hiện kịp thời các diễn biến bất thường về phóng xạ môi trường trên diện rộng thuộc lãnh thổ Việt Nam, do sự cố hạt nhân xảy ra trong nước hoặc xuyên biên giới phát sinh từ cơ sở hạt nhân;
- Cảnh báo sớm, cung cấp thông tin, dữ liệu phục vụ công tác phòng, chống vũ khí hạt nhân, phòng thủ dân sự, ứng phó sự cố;
- Giám sát ảnh hưởng của các cơ sở hạt nhân, cơ sở bức xạ và sự cố hạt nhân ngoài lãnh thổ có thể tác động đến Việt Nam;
- Cung cấp cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân, tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường.
3. Trung tâm điều hành quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường có nhiệm vụ:
- Kết nối, thu thập dữ liệu trực tuyến, liên tục từ các trạm và điểm quan trắc thuộc các trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng, cấp tỉnh và cấp cơ sở;
- Xử lý, phân tích kết quả quan trắc, xây dựng, vận hành và cập nhật cơ sở dữ liệu phóng xạ môi trường quốc gia;
- Tích hợp, chia sẻ thông tin với các hệ thống giám sát chuyên ngành khác;
- Thực hiện cảnh báo, dự báo sớm khi phát hiện diễn biến bất thường;
- Hỗ trợ kỹ thuật cho các cơ quan quản lý và lực lượng ứng phó trong việc phân tích, đánh giá diễn biến phóng xạ, chỉ đạo điều hành ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân.
4. Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng có nhiệm vụ:
- Thu nhận, lưu trữ và truyền dữ liệu quan trắc trực tuyến từ các trạm quan trắc phóng xạ môi trường cấp tỉnh và các điểm quan trắc trong khu vực được phân công quản lý;
- Thực hiện quan trắc, thu thập, xử lý và phân tích các chỉ tiêu phóng xạ trong các thành phần môi trường (không khí, nước, đất, sinh vật, lương thực - thực phẩm);
- Phân tích, tổng hợp, đánh giá kết quả quan trắc phóng xạ môi trường trên địa bàn các tỉnh, thành phố trong vùng;
- Cung cấp, cập nhật dữ liệu cho Trung tâm điều hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia;
- Tham gia hỗ trợ kỹ thuật và trực tiếp thực hiện đánh giá hiện trường trong kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân cấp tỉnh và cấp cơ sở theo phân công của Bộ Khoa học và Công nghệ.
5. Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp tỉnh là mạng lưới các trạm và vị trí quan trắc phóng xạ môi trường do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức, có nhiệm vụ:
- Theo dõi, giám sát phóng xạ môi trường trên địa bàn tỉnh;
- Phát hiện, cảnh báo kịp thời các diễn biến bất thường về phóng xạ môi trường do hoạt động của các cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân trên địa bàn tỉnh;
- Phối hợp chia sẻ, truyền dữ liệu liên tục về trung tâm điều hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia.
6. Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp cơ sở có nhiệm vụ:
- Phát hiện, cảnh báo kịp thời các diễn biến bất thường về phóng xạ môi trường do hoạt động của các cơ sở;
- Chia sẻ, truyền dữ liệu quan trắc liên tục về hệ thống quản lý dữ liệu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ;
- Tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về quan trắc phóng xạ;
- Thực hiện hiệu chuẩn thiết bị quan trắc định kỳ theo quy định.
7. Hệ thống trinh sát, giám sát, quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội có nhiệm vụ:
- Phòng chống vũ khí hạt nhân, giám sát phóng xạ trong huấn luyện, diễn tập và trong các tình huống khẩn cấp có liên quan đến sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân;
- Thực hiện quan trắc, phát hiện, cảnh báo phóng xạ môi trường theo quy định của Bộ Quốc phòng;
- Chia sẻ, trao đổi dữ liệu quan trắc phóng xạ với Trung tâm điều hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường để phục vụ công tác tổng hợp, phân tích và cảnh báo sớm trên phạm vi cả nước.
8. Tổ chức vận hành nhà máy điện hạt nhân; tổ chức vận hành lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu; cơ sở làm giàu urani, chế tạo nhiên liệu hạt nhân; cơ sở xử lý, lưu giữ, chôn cất chất thải phóng xạ và nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng; cơ sở khai thác, chế biến khoáng sản có tính phóng xạ có trách nhiệm thiết lập, quản lý và vận hành trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp cơ sở.
9. Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm:
- Xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định thành lập mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia;
- Ban hành yêu cầu kỹ thuật đối với địa điểm xây dựng, nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị chủ yếu cho mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia;
- Ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, danh mục trang thiết bị, chỉ tiêu quan trắc, tần suất quan trắc áp dụng cho mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường ở các cấp;
- Chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các bộ, ngành liên quan xây dựng Quy chế phối hợp trong tổ chức, vận hành, quản lý, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống quan trắc phóng xạ và quan trắc môi trường quốc gia;
- Quản lý, vận hành Trung tâm điều hành và Trạm quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp vùng thuộc mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia, bảo đảm kết nối, thu thập, phân tích, xử lý và công bố thông tin kịp thời;
- Cung cấp thông tin, cảnh báo sớm về các diễn biến bất thường cho các cơ quan có thẩm quyền phục vụ chỉ đạo ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân;
- Định kỳ hằng năm cung cấp kết quả quan trắc phóng xạ môi trường cho Bộ Công an và Bộ Quốc phòng để phục vụ nhiệm vụ an ninh, quốc phòng; tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ tình hình hoạt động, kết quả quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường.
10. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm:
- Phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, định mức kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu quan trắc phóng xạ môi trường;
- Xây dựng Quy chế phối hợp giữa mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường với hệ thống quan trắc môi trường quốc gia;
- Cung cấp thông tin khí tượng, khí hậu trực tuyến cho Trung tâm điều hành mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia phục vụ mô phỏng, tính toán lan truyền ô nhiễm phóng xạ trong các tình huống sự cố;
- Phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ trong quá trình triển khai lắp đặt và vận hành các thiết bị quan trắc phóng xạ môi trường lồng ghép tại Trạm khí tượng, Trạm Hải văn thuộc mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia.
11. Bộ Quốc phòng có trách nhiệm:
- Chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, đưa vào vận hành và quản lý Hệ thống trinh sát, giám sát, quan trắc, cảnh báo phóng xạ môi trường trong Quân đội;
- Xây dựng cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin, dữ liệu giữa hệ thống trinh sát phóng xạ quân đội với mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia bảo đảm an toàn, bảo mật và hiệu quả, kịp thời trong tình huống khẩn cấp;
- Mở rộng, kiện toàn hệ thống trinh sát phóng xạ quân đội.
12. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm:
- Phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng, đưa vào vận hành và quản lý mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường cấp tỉnh theo quy hoạch được phê duyệt;
- Bảo đảm các điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, thiết bị, kinh phí cho hoạt động quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường tại địa phương;
- Tổ chức thu thập, quản lý, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu quan trắc với mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia;
- Kịp thời báo cáo, phối hợp xử lý khi phát hiện diễn biến bất thường về phóng xạ môi trường trên địa bàn./.
Tác giả: Thuý Vi
