Ngày 15/4/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã ký ban hành Quyết định số 16/2026/QĐ-TTg, quy định chi tiết về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách trung ương thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2026–2030.
Đầu tư trọng tâm và ưu tiên các địa bàn khó khăn
Quyết định xác lập nguyên tắc cốt lõi là đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và hướng tới sự bền vững. Theo đó, ngân sách trung ương sẽ tập trung ưu tiên ở mức cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo. Mục tiêu nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ về hạ tầng và sinh kế, giúp các khu vực này thu hẹp khoảng cách phát triển.
Việc phân bổ vốn được cụ thể hóa thông qua hệ số tính trên từng đơn vị hành chính cấp xã, thôn. Cụ thể:
- Thôn đặc biệt khó khăn: Hệ số 1.
- Xã đặc thù (Khu vực III, ATK, biên giới, hải đảo, đặc khu): Hệ số 50.
- Xã khu vực II và khu vực I: Hệ số lần lượt là 40 và 30.
- Các xã còn lại: Hệ số 25.
* Lưu ý: Trường hợp xã thuộc nhiều đối tượng ưu tiên sẽ được áp dụng một hệ số cao nhất, đảm bảo tính minh bạch, không trùng lặp.
Nâng cao tính chủ động và trách nhiệm đối ứng của địa phương
Một trong những điểm then chốt của Quyết định 16/2026/QĐ-TTg là quy định rõ vai trò của ngân sách địa phương. Đối với các địa phương nhận hỗ trợ từ ngân sách trung ương, yêu cầu phải bố trí vốn đối ứng đầy đủ theo tỷ lệ quy định tại Nghị quyết của Quốc hội.
Riêng với các đô thị có khả năng tự cân đối ngân sách như Thành phố Cần Thơ, trách nhiệm được đặt lên hàng đầu trong việc chủ động nguồn lực địa phương để hoàn thành các mục tiêu của Chương trình. Ngoài việc đảm bảo các chỉ tiêu chung, Thành phố sẽ tập trung nguồn lực hợp pháp để:
- Hỗ trợ các phường thực hiện chính sách giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
- Đầu tư nâng chất các xã đạt chuẩn nông thôn mới phấn đấu trở thành Nông thôn mới hiện đại.
- Hoàn thành toàn diện nhiệm vụ xây dựng tỉnh, thành phố nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Cơ chế quản lý thống nhất và hiệu quả
Quyết định cũng giao quyền chủ động cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc xây dựng phương án phân bổ vốn, lồng ghép các nguồn lực trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định. Việc phân bổ hằng năm sẽ dựa trên năng lực giải ngân và kết quả thực hiện thực tế của giai đoạn trước, từ đó thúc đẩy tinh thần trách nhiệm và hiệu quả sử dụng vốn của từng đơn vị.
Với khung pháp lý mới này, Thành phố Cần Thơ sẽ tiếp tục kiện toàn bộ máy, tập trung tối đa nguồn lực để đảm bảo các Chương trình MTQG được triển khai đúng tiến độ, mang lại lợi ích thiết thực và bền vững cho người dân trên địa bàn./.
Tác giả: Ngọc Phụng
