Nhằm hiện thực hóa các cam kết quốc tế và mở rộng dư địa tăng trưởng kinh tế giữa Việt Nam và Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất (UAE), Chính phủ đã ban hành Nghị định số 143/2026/NĐ-CP. Đây là văn bản quy phạm pháp luật then chốt, xác lập Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt (gọi tắt là thuế suất CEPA), trực tiếp tạo động lực cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu trên địa bàn trong giai đoạn 2026 - 2027.
Hệ thống hóa kỹ thuật và cơ chế linh hoạt của Biểu thuế. Biểu thuế CEPA ban hành kèm theo Nghị định không chỉ là một danh mục thuế suất mà còn là một hệ thống kỹ thuật chuẩn hóa cao:
- Được xây dựng chi tiết theo cấp mã 8 số trên cơ sở Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Điều này đảm bảo tính tương thích tuyệt đối giữa hệ thống phân loại hàng hóa nội địa và các cam kết quốc tế.
- Trong mọi trường hợp Danh mục hàng hóa quốc gia có sự sửa đổi, người khai hải quan được quyền áp dụng mô tả và mã hàng hóa mới nhất để hưởng thuế suất ưu đãi tương ứng. Đây là cơ chế "mở" giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý khi có sự thay đổi về danh mục hàng hóa toàn cầu.
Lộ trình cắt giảm và phân kỳ thực thi đặc thù. Mức thuế suất CEPA được thiết kế với lộ trình cắt giảm minh bạch, chia làm hai giai đoạn tác nghiệp riêng biệt:
- Áp dụng cho các tờ khai hải quan đăng ký từ ngày 03/02/2026 đến hết ngày 31/12/2026.
- Áp dụng cho chu kỳ từ ngày 01/01/2027 đến hết ngày 31/12/2027.
Việc phân định rõ ràng theo thời gian đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược xuất nhập khẩu bài bản để tận dụng tối đa mức cắt giảm thuế theo từng năm.
Điều kiện "vàng" để thụ hưởng ưu đãi thuế quan. Để đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và tính chính xác trong thực thi công vụ, hàng hóa nhập khẩu chỉ được áp dụng thuế suất ưu đãi đặc biệt CEPA khi hội đủ 03 điều kiện bắt buộc:
- Hàng hóa phải nằm trong Biểu thuế ban hành kèm theo Nghị định 143/2026/NĐ-CP.
- Phải được nhập khẩu trực tiếp từ UAE vào Việt Nam (áp dụng cho cả hàng hóa nhập khẩu từ khu phi thuế quan vào thị trường trong nước).
- Đáp ứng các quy định về xuất xứ hàng hóa và bắt buộc có chứng từ chứng nhận xuất xứ (C/O) theo đúng chuẩn mực của Hiệp định CEPA và pháp luật hiện hành.
Lưu ý thực tiễn dành riêng cho Doanh nghiệp và Cán bộ tại địa phương. Nhằm đạt mục tiêu đồng thuận 100% từ Lãnh đạo và sự hài lòng từ phía cộng đồng doanh nghiệp, cần đặc biệt lưu ý:
- Đối với các tờ khai từ ngày 03/02/2026 đến trước ngày 05/05/2026, nếu doanh nghiệp đã nộp thuế theo mức cao hơn nhưng đáp ứng đủ điều kiện CEPA, cơ quan Hải quan có trách nhiệm xử lý hoàn trả tiền thuế nộp thừa. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hồ sơ để yêu cầu quyền lợi hợp pháp.
- Cán bộ trực tiếp thụ lý hồ sơ phải thể hiện tinh thần cầu thị, chân thành trong việc hướng dẫn tra cứu mã hàng (với dung lượng Biểu thuế lên tới 582 trang). Tuyệt đối tránh việc cứng nhắc hoặc gây khó khăn dẫn đến việc bắt doanh nghiệp làm lại hồ sơ, gây lãng phí thời gian và nguồn lực xã hội.
- Việc nắm vững các quy định về xuất xứ và lộ trình thuế suất chính là thước đo năng lực chuyên môn của cán bộ địa phương, giúp ngăn chặn sai sót từ sớm, đảm bảo không có kẽ hở nào về logic trong quá trình áp mã thuế.
Nghị định 143/2026/NĐ-CP là cơ hội vàng để các doanh nghiệp địa phương bứt phá trong quan hệ giao thương với UAE. Việc thực thi nghiêm túc, đúng quy chuẩn hành chính không chỉ bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp mà còn khẳng định uy tín quản trị của chính quyền địa phương./.
Tác giả: Ngọc Phụng
