Hòa giải ở cơ sở là một hoạt động mang tính xã hội tự nguyện, tự quản ở cộng đồng, công tác hòa giải ở cơ sở ngày càng thể hiện rõ vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu mâu thuẫn, nâng cao ý thức pháp luật cho nhân dân, và góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật từ cơ sở. Thành phố Cần Thơ là một thành phố lớn có quy mô dân số lớn, địa bàn rộng, đời sống kinh tế - xã hội đang từng bước phát triển – công tác hòa giải ở cơ sở đã và đang giữ một vai trò đặc biệt quan trọng. Hoà giải cơ sở góp phần xử lý kịp thời các mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng dân cư, tạo nền tảng vững chắc cho ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội.
Trong thời gian qua, dưới sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp, cùng với sự phối hợp chặt chẽ của các tổ chức chính trị - xã hội, hoạt động hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong năm 2025 đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần giải quyết kịp thời các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư, giữ gìn mối đoàn kết, ổn định tình hình xã hội ở cơ sở, làm giảm các loại tội phạm phát sinh. Tính đến nay toàn thành phố có 1.903 tổ hòa giải với 11.440 hòa giải viên. Đội ngũ này được lựa chọn từ những người có uy tín, kinh nghiệm sống, tinh thần trách nhiệm cao và hiểu biết pháp luật. Bên cạnh những kết quả tích cực nêu trên thì công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố Cần Thơ vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như sau: Tỷ lệ hòa giải thành chỉ đạt 77,8 % (đa số các vụ việc hòa giải thành là các mâu thuẫn nhỏ liên quan đến hôn nhân gia đình, các mâu thuẫn phát sinh trong đời sống sinh hoạt giữa hàng xóm, láng giềng; chưa hòa giải thành các mâu thuẫn phức tạp); Sự tham gia của các luật sư, luật gia, người có kiến thức chuyên sâu về pháp luật còn hạn chế. Vì vậy, việc hòa giải chủ yếu dựa vào mối quan hệ, uy tín của hòa giải viên; Một số địa phương việc bố trí kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở vẫn còn hạn chế; việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng, hướng dẫn kỹ năng, cung cấp tài liệu cho đội ngũ hòa giải viên chưa thường xuyên; việc thực hiện chế độ thống kê, báo cáo còn hạn chế.
Để nâng cao hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong thời gian tới, cần triển khai đồng bộ một số nhóm giải pháp trọng tâm như: Tăng cường phổ biến pháp luật về hòa giải ở cơ sở nhằm nâng cao hơn nữa nhận thức của người dân về vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng của công tác này; từ đó ưu tiên sử dụng hình thức hòa giải ở cơ sở để giải quyết các mâu thuẫn; Ủy ban nhân dân cấp xã quan tâm bố trí đầy đủ kinh phí, đảm bảo các điều kiện cho công tác hòa giải ở cơ sở; thường xuyên theo dõi, hướng dẫn các tổ hòa giải trong việc xác định các mâu thuẫn, tranh chấp thuộc phạm vi hòa giải; thực hiện việc thống kê, báo cáo đầy đủ, chính xác hoạt động hòa giải ở cơ sở. Đồng thời chỉ đạo, tổ chức rà soát, đánh giá, kiện toàn tổ hòa giải, bảo đảm các tổ hòa giải đủ số lượng, thành phần, tiêu chuẩn theo quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở; xây dựng đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở từ nguồn tuyên truyền viên pháp luật cấp xã; huy động cán bộ, công chức cấp xã, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở làm hòa giải viên ở cơ sở; Thu hút đội ngũ luật sư, luật gia, Hội thẩm nhân dân, lực lượng Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, cán bộ, công chức, viên chức công tác trong lĩnh vực pháp luật, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, người đã từng là Thẩm phán, Kiểm sát viên, Điều tra viên tham gia, hỗ trợ cho công tác hòa giải; huy động các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hỗ trợ cho công tác hòa giải ở cơ sở; Thường xuyên tổ chức các lớp bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên (mỗi địa phương tổ chức ít nhất một lớp bồi dưỡng cho hòa giải viên/năm); cung cấp tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, tình huống mẫu trong hòa giải ở cơ sở để đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở tham khảo, vận dụng trong thực tiễn.
Có thể khẳng định rằng, công tác hòa giải ở cơ sở chính là cầu nối quan trọng trong việc giữ gìn đoàn kết nội bộ nhân dân, phòng ngừa và hạn chế vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm trật tự, an toàn xã hội ngay từ cơ sở.
Tác giả: Thúy Vi
