Ngày 06/01/2026, Thành ủy Cần Thơ ban hành Chương trình 08-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố thực hiện thực hiện Nghị quyết số 45-NQ/TW ngày 24/11/2023 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về tiếp tục xây dựng và phát huy vai trò của đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới (viết tắt là Nghị quyết số 45-NQ/TW). Theo đó, quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn đến năm 2045 được nêu tại Chương trình 08-CTr/TU như sau:

- Quan điểm: Đội ngũ trí thức là nguồn lực quan trọng, phản ánh tiềm lực của từng đơn vị, địa phương và của cả quốc gia; là nhân tố quyết định trong phát triển kinh tế tri thức, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; là lực lượng nòng cốt trong nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, đóng góp vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Xây dựng đội ngũ trí thức vững mạnh, toàn diện là đầu tư cho xây dựng, bồi đắp “nguyên khí quốc gia”, đồng thời, là nền tảng cho phát triển bền vững; là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và xã hội. - Chú trọng phát triển đội ngũ trí thức trên địa bàn thành phố, trí thức của thành phố đang sinh sống và làm việc ở nước ngoài; xây dựng cơ chế, chính sách đột phá để thu hút, trọng dụng đội ngũ trí thức, đặc biệt là các chuyên gia đầu ngành và nhân tài; quan tâm đào tạo, bồi dưỡng lớp trí thức trẻ, kế cận. Tôn trọng và phát huy tự do tư tưởng, học thuật, thực hành dân chủ trong hoạt động nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của trí thức, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh; tạo môi trường, điều kiện và động lực để phát huy vai trò, sự cống hiến đặc biệt quan trọng của đội ngũ tri thức.

- Mục tiêu đến năm 2030: Phát triển đội ngũ trí thức cả về số lượng và chất lượng, nhất là các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành trong các lĩnh vực then chốt, trọng yếu của thành phố và vùng đồng bằng sông Cửu Long, trong các lĩnh vực mới, nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực thi hiệu quả các cơ chế, chính sách của Trung ương; hoàn thiện cơ chế, chính sách của địa phương bảo đảm tính khả thi, thống nhất, tạo cơ hội, điều kiện, động lực cho đội ngũ trí thức phát triển toàn diện, nâng cao năng lực, trình độ và cống hiến cho thành phố và đất nước. Ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho đầu tư phát triển khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ nguồn, công nghệ mũi nhọn; quan tâm đầu tư cho nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng trong các lĩnh vực thành phố có thế mạnh, lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, khoa học lý luận chính trị, quản lý, giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa, văn học, nghệ thuật.  Phát triển một số cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn thành phố đạt trình độ tiên tiến, trong đó Đại học Cần Thơ và Trường Đại học Y Dược Cần Thơ thuộc nhóm các trường đại học hàng đầu Châu Á. Tăng cường số lượng sáng chế; sản phẩm khoa học, công nghệ, các tác phẩm văn học, nghệ thuật đỉnh cao; công trình được công bố trên các tạp chí uy tín trong nước và quốc tế.

- Tầm nhìn đến năm 2045: Đội ngũ trí thức thành phố Cần Thơ có chất lượng cao, cơ cấu hợp lý, thuộc nhóm đầu khu vực đồng bằng sông Cửu Long; nhiều nhà khoa học có ảnh hưởng trong khu vực, quốc gia và quốc tế, đạt các giải thưởng quốc gia, quốc tế trên các lĩnh vực; một số tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục và đào tạo đạt chuẩn quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Về nhiệm vụ, giải pháp được nêu tại Chương trình 08-CTr/TU, cụ thể như sau:

- Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ trí thức - Đổi mới mạnh mẽ tư duy, nâng cao, thống nhất nhận thức trong các cấp ủy, tổ chức đảng, hệ thống chính trị và toàn xã hội về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc xây dựng đội ngũ trí thức, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đổi mới nội dung, phương thức, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, tăng cường đồng thuận của đội ngũ trí thức đối với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đồng thời, chú trọng để cao vinh dự, đạo đức, tỉnh thần cống hiến, trách nhiệm của trí thức đối với Tổ quốc và dân tộc. Cấp ủy, tổ chức đảng các cấp xây dựng chương trình, kế hoạch, đề án cụ thể nhằm thu hút, trọng dụng, đãi ngộ thỏa đáng và tôn vinh đội ngũ trí thức phù hợp với yêu cầu và thực tiễn của ngành, địa phương. Xác định các lĩnh vực, địa bàn trọng điểm để phát huy tối đa năng lực, sự cống hiến, tâm huyết của đội ngũ trí thức, nhất là các nhà khoa học giỏi, chuyên gia đầu ngành có uy tín. Động viên trí thức phát huy quyền làm chủ, tham gia đóng góp cho quá trình hoạch định chính sách, xây dựng tẩm nhìn, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, luật pháp, chính sách trong phát triển ngành, lĩnh vực, địa phương, đất nước. Kịp thời lắng nghe, nắm bắt, giải quyết tâm tư, nguyện vọng hợp pháp, chính đáng; thường xuyên tổ chức tham vấn, đối thoại bảo đảm khách quan, tôn trọng ý kiến của đội ngũ trí thức. Đề cao trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có nhiều trí thức, đảng viên là trí thức, nhất những trí thức đảm nhiệm vai trò lãnh đạo, quản lý, người đứng đầu theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Chú trọng công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức trong các cơ quan, tổ chức có nhiều đảng viên là trí thức.

- Đổi mới hình thức, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ và tôn vinh trí thức, trọng dụng nhân tài: Tạo đột phá, chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện về chất lượng đào tạo nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài trong các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu khoa học; xác định các lĩnh vực, hướng nghiên cứu trọng điểm, ưu tiên gắn với yêu cầu đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Tập trung xây dựng cơ chế, chính sách đột phá và đầu tư nguồn lực để phát triển một số cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu trọng điểm có đủ năng lực, điều kiện để giữ vai trò nòng cốt trong đào tạo, nghiên cứu, đóng góp của đội ngũ trí thức. Khuyến khích các cơ sở giáo dục và đào tạo, cơ sở nghiên cứu liên kết, hợp tác với các cơ sở tiên tiến trên thế giới để trao đổi kinh nghiệm, nâng cao trình độ, năng lực hoạt động. Kịp thời phát hiện nhân tài; xây dựng cơ chế, chính sách ưu tiên, đột phá trong thu hút, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng, đãi ngộ nhân tài, tạo môi trường làm việc thuận lợi, tập trung vào các nhà khoa học giỏi, có trình độ chuyên môn cao, các chuyên gia đầu ngành, trí thức uy tín, có thành tựu cống hiến trong các ngành, lĩnh vực quan trọng. Xây dựng môi trường và điều kiện làm việc thuận lợi để đội ngũ trí thức phát huy năng lực sáng tạo, cống hiến; thực hiện chính sách đãi ngộ thỏa đáng, bảo đảm thu nhập và điều kiện sinh hoạt phù hợp với đặc thù hoạt động trí thức. Đổi mới cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đánh giá đội ngũ trí thức theo hướng lấy hiệu quả, đóng góp thực tế và sản phẩm đầu ra làm tiêu chí chủ yếu; đẩy mạnh cơ chế tuyền dụng cạnh tranh, minh bạch, trọng dụng nhân tài.

- Tăng cường quản lý nhà nước, hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách có liên quan đến hoạt động của đội ngũ trí thức: Phát huy dân chủ, tôn trọng tự do sáng tạo, đề cao đạo đức, trách nhiệm của trí thức trong hoạt động khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo; trong văn hóa, văn học, nghệ thuật. Tạo điều kiện và khuyến khích đội ngũ trí thức tham gia đóng góp ý kiến, tư vấn, phản biện, giám định xã hội đối với 6 việc hoạch định chính sách, xây dựng và triển khai các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, công trình, dự án quan trọng. Xây dựng cơ sở dữ liệu về đội ngũ trí thức, làm tốt công tác dự báo, yêu cầu, kế hoạch phát triển đội ngũ trí thức trong từng ngành, lĩnh vực, bảo đảm số lượng, chất lượng và sự cân đối; xây dựng kế hoạch thu hút, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ trí thức kế cận. Hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với hoạt động của đội ngũ trí thức; đổi mới công tác quản lý khoa học, công nghệ; chú trọng hỗ trợ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tiếp thu và truyền bá tri thức tiên tiến. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập, các cơ sở giáo dục đại học trong việc bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo và các chức danh khoa học. Tăng cường vai trò quản lý nhà nước trong việc tổ chức thực hiện hiệu quả các chính sách, pháp luật; hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển đội ngũ trí thức; xử lý nghiêm hành vi vi phạm đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong công tác xây dựng đội ngũ trí thức. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, phòng ngừa và ngăn chặn tiêu cực, lạm quyền trong thu hút, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Xử lý nghiêm các hành vi vụ lợi, tiêu cực, vi phạm quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

- Tăng cường nguồn lực xây dựng đội ngũ trí thức, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế: Ưu tiên bố trí nguồn lực từ ngân sách nhà nước và huy động nguồn lực xã hội, nguồn lực nước ngoài để đầu tư phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ, giáo dục và đào tạo, các quỹ đầu tư phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; tạo môi trường thuận lợi cho đội ngũ trí thức làm việc, nghiên cứu, sáng tạo, cống hiến. Khuyến khích khu vực tư nhân thành lập các quỹ đầu tư khoa học và công nghệ, thu hút trí thức tham gia hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Thúc đẩy phát triển doanh nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhà nước thực hiện cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ cho các chuyên gia, nhà khoa học, trí thức có năng lực tham gia nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển, chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ; tạo điều kiện cho các nhà khoa học, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ nguồn, công nghệ mũi nhọn được tham gia các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, phát triển sản phẩm mới, công nghệ mới có khả năng cạnh tranh quốc tế. Xây dựng, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trên cơ sở đẩy mạnh hợp tác giữa doanh nghiệp và đội ngũ trí thức, giữa các tập đoàn kinh tế với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, hội trí thức thông qua mô hình trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Triển khai cơ chế, chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế đối với các cơ sở giáo dục - đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ, văn hóa, văn học, nghệ thuật. Tăng cường hợp tác với trí thức người Việt Nam sinh sống, làm việc ở nước ngoài, trí thức người nước ngoài trong chuyển giao, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là những lĩnh vực mới, quan trọng nhăm góp phần thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Mở rộng hợp tác quốc tế, giao lưu học thuật, liên kết, hợp tác chuyển giao, ứng dụng khoa học, công nghệ với các quốc gia, tổ chức đối tác có nền khoa học và công nghệ tiên tiến, giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân nước ngoài. Phát triển các trung tâm, mạng lưới nghiên cứu liên kết, kết nối với các mạng lưới đổi mới sáng tạo khu vực, toàn cầu. Tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ trí thức hợp tác, giao lưu, tiếp cận với tiến bộ khoa học - kỹ thuật của các nước tiên tiến.

- Phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ trí thức; đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của các hội, tổ chức khoa học và công nghệ: Phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ trí thức, nhất là các nhà khoa học giỏi, chuyên gia đầu ngành, nhân tài, trí thức trẻ nhằm khơi dậy lòng yêu nước, tự hào dân tộc, tin tưởng và ủng hộ đường lối, chủ trương của Đảng; nhận thức sâu sắc về sứ mệnh của trí thức đối với đất nước; nêu cao tỉnh thần trách nhiệm, tâm huyết, chủ động tham gia nghiên cứu nâng cao năng lực, trình độ. Đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động của các hội trí thức trên địa bàn thành phố, nhất là Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật, Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật theo hướng sát thực tiễn, động viên, phát huy tối đa vai trò, tiềm năng to lớn của đội ngũ trí thức. Chú trọng nâng cao vai trò đại diện cho quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của hội viên, tập hợp, đoàn kết và phát triển đội ngũ trí thức; phát triển tổ chức, mở rộng hội viên; làm cầu nối vững chắc giữa Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị với đội ngũ trí thức. Tạo điều kiện cho các hội trí thức, đội ngũ trí thức đóng góp ý kiến, tham gia hoạt động tư vấn, giám sát, phản biện, giám định xã hội, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động các hội đồng tư vấn của Mặt trận Tổ quốc. Có cơ chế tạo điều kiện cho các hội trí thức tham gia thực hiện một số dịch vụ công, giám sát hoạt động nghề nghiệp, kiểm định và công bố chất lượng một số dịch vụ công. Xây dựng tổ chức Đảng trong các hội trí thức trong sạch, vững mạnh, đóng vai trò nòng cốt về chính trị trong hoạt động của hội. Quan tâm phát triển đảng viên trong đội ngũ trí thức, nhất là trí thức trẻ, đáp ứng yêu cầu của Đảng. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, học tập kinh nghiệm, nghiên cứu, trao đổi về chuyên môn, nghiệp vụ cả trong nước và quốc tế.

                                                                        Tác giả: Việt Phương