Văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) là văn bản chứa các quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo đúng quy định của pháp luật, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội, bảo đảm thực thi pháp luật; là nền tảng điều hành đất nước, bao gồm Hiến pháp, Luật, Nghị quyết, Pháp lệnh, Lệnh, Quyết định, Nghị định, Thông tư... và tuân theo hệ thống cấp bậc rõ ràng.
Tại Điều 4 Quyết định 27/2025/QĐ-TTg ngày 04/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ quy định về xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Một trong những tiêu chí đánh giá đạt chuẩn tiếp cận pháp luật là Ban hành văn bản QPPL. Theo đó, ở tiêu chí này quy định có 03 chỉ tiêu cụ thể:
- Chỉ tiêu 1: Văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã được ban hành đúng thời hạn và đúng quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Chỉ tiêu này gồm 01 nội dung:
Tỷ lệ 100% Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã được ban hành đúng thời hạn và đúng quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
- Chỉ tiêu 2: Dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã được truyền thông trong quá trình xây dựng theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Chỉ tiêu này gồm 01 nội dung:
Tỷ lệ 100% dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã được truyền thông trong quá trình xây dựng theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
- Chỉ tiêu 3: Thực hiện tự kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp xã theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Chỉ tiêu này gồm 01 nội dung:
Tỷ lệ 100% Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp xã được thực hiện tự kiểm tra theo quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Một văn bản QPPL được ban hành đáp ứng chuẩn tiếp cận sẽ có tính khả thi cao hơn, ít phát sinh mâu thuẫn và giảm thiểu các vụ việc khiếu kiện, vi phạm do hiểu sai pháp luật. Văn bản QPPL là nguồn tạo ra và định hình các quy tắc pháp lý, còn chuẩn tiếp cận pháp luật là thước đo mức độ mà những quy tắc này có thể được công dân thấu hiểu, tiếp nhận và áp dụng vào cuộc sống, nhằm đảm bảo tính khả thi, hiệu lực và công bằng của pháp luật, tránh tình trạng văn bản QPPL ban hành nhưng xa rời thực tế hoặc chồng chéo, mâu thuẫn, gây khó khăn cho người dân.
