Theo Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2022, năm 2025) “Trong trường hợp cần xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính để làm căn cứ xác định khung tiền phạt, thẩm quyền xử phạt, người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc phải xác định giá trị tang vật, phương tiện và phải chịu trách nhiệm về việc xác định đó”. Tuy nhiên, thời gian qua công tác về xử phạt vi phạm hành chính phát sinh tại địa phương một số trường hợp cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng các quy định vẫn còn lúng túng trong áp dụng Luật Xử lý vi phạm hành chính và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật. Nguyên nhân là do Luật và Nghị định hướng dẫn thi hành quy định chưa rõ nên vẫn còn có cách hiểu và áp dụng khác nhau và một phần là do chưa nghiên cứu, nắm kỹ các quy định liên quan. Để việc thực hiện được đảm bảo thống nhất, phù hợp với quy định của pháp luật, do đó có một số vấn đề trao đổi, cần lưu ý trong xác định giá trị tang vật như sau:
Một là, căn cứ để xác định giá trị tang vật, phương tiện
Tùy theo loại tang vật, phương tiện cụ thể, việc xác định giá trị dựa trên một trong các căn cứ theo thứ tự ưu tiên sau đây:
- Giá niêm yết hoặc giá ghi trên hợp đồng hoặc hóa đơn mua bán hoặc tờ khai nhập khẩu;
- Giá theo thông báo của cơ quan tài chính địa phương; trường hợp không có thông báo giá thì theo giá thị trường của địa phương tại thời điểm xảy ra vi phạm hành chính;
- Giá thành của tang vật, phương tiện nếu là hàng hóa chưa xuất bán;
- Đối với tang vật, phương tiện là hàng giả thì giá của tang vật, phương tiện đó là giá thị trường của hàng hóa thật hoặc hàng hóa có cùng tính năng, kỹ thuật, công dụng tại thời điểm nơi phát hiện vi phạm hành chính.
Hai là, thành lập Hội đồng định giá
Chỉ thành lập Hội đồng định giá trong trường hợp không thể áp dụng được căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 60 Luật nêu trên làm căn cứ để xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính để xác định khung tiền phạt, thẩm quyền xử phạt.
Ba là, thẩm quyền và thành phần Hội đồng định giá
Người có thẩm quyền thành lập Hội đồng định giá là Người đang giải quyết vụ việc, có thể ra quyết định tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm, trong đó:
- Chủ tịch Hội đồng là người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc.
- Đại diện cơ quan tài chính cùng cấp là thành viên.
- Đại diện cơ quan chuyên môn có liên quan là thành viên.
Bốn là, thời hạn tạm giữ tang vật, phương tiện để xác định giá trị
Thời hạn tạm giữ để xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính không quá 05 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định tạm giữ. Mọi chi phí liên quan đến việc tạm giữ, định giá và thiệt hại do việc tạm giữ gây ra do cơ quan của người có thẩm quyền ra quyết định tạm giữ chi trả.
Năm là, căn cứ để xác định giá trị và các tài liệu liên quan đến việc xác định giá trị
Căn cứ để xác định giá trị và các tài liệu liên quan đến việc xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính phải thể hiện trong hồ sơ xử phạt vi phạm hành chính.
Sáu là, Thủ tục, biên bản tạm giữ tang vật, phương tiện
Thủ tục, biên bản tạm giữ tang vật, phương tiện để xác định được thực hiện theo các quy định tại Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi, bổ sung năm 2022, năm 2025).
Qua thực tiễn cho thấy, trong trường hợp không thể áp dụng được căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính để xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính làm căn cứ xác định khung tiền phạt, thẩm quyền xử phạt thì người có thẩm quyền đang giải quyết vụ việc có thể ra quyết định tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm và thành lập Hội đồng định giá. Tuy nhiên, Hội đồng định giá được thành lập đúng quy định nhưng vì nhiều lý do khác nhau như có thành viên mới không có nghiệp vụ về thẩm định giá, thành viên người đảm nhận chức vụ do mới được luân chuyển; lần đầu tham gia nên chưa có kinh nghiệm; bận công việc đột xuất xa cơ quan mà không có người thay…vì vậy, đôi lúc Hội đồng định giá không thể tự mình xác định được giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.
Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP) chưa có quy định, hướng dẫn cách thức xử lý khi Hội đồng định giá không thể tự mình xác định được giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Do đó, đã gây lúng túng cho cơ quan, người có thẩm quyền khi xử lý vụ việc vi phạm hành chính theo thẩm quyền.
Đề xuất giải pháp
Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung Nghị định số 118/2021/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP) có thể theo hướng: Quy định rõ bổ sung thẩm quyền cho Hội đồng định giá được tham khảo ý kiến của đơn vị tư vấn thẩm định giá thông qua ký hợp đồng dịch vụ xác định giá trị tang vật, phương tiện vi phạm hành chính. Đồng thời, ý kiến của đơn vị tư vấn thẩm định giá là căn cứ quan trọng để Hội đồng định giá xem xét, đánh giá tổng thể với các yếu tố khác có liên quan trước khi đưa ra quyết định cuối cùng./.
Tác giả: Đặng Ngọc – Sở Tư pháp
