Ngày 30/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 375/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 86/2023/NĐ-CP ngày 07/12/2023 quy định về khung tiêu chuẩn và trình tự, thủ tục, hồ sơ xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu”.
- Sửa đổi phạm vi, tên gọi các danh hiệu
Nghị định số 375/2026/NĐ-CP sửa đổi tên Nghị định số 86/2023/NĐ-CP thành Nghị định quy định về khung tiêu chuẩn xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”. Theo đó, phạm vi điều chỉnh cũng được sửa đổi để phù hợp với tên gọi mới của các danh hiệu.
Đồng thời, Nghị định thay thế cụm từ “thị trấn” bằng “đặc khu” tại một số điều, khoản; bãi bỏ Điều 7, Điều 8 và Phụ lục IV của Nghị định số 86/2023/NĐ-CP; thay thế Phụ lục I, Phụ lục II và Phụ lục III bằng các phụ lục mới ban hành kèm theo Nghị định số 375/2026/NĐ-CP.
Một nội dung đáng chú ý là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được giao quy định chi tiết tiêu chuẩn theo các Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định; đồng thời quy định chi tiết, hướng dẫn cụ thể hồ sơ, thủ tục đề nghị xét tặng các danh hiệu theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng.
- Điều chỉnh tiêu chuẩn danh hiệu “Gia đình văn hóa”
Khung tiêu chuẩn danh hiệu “Gia đình văn hóa” tập trung vào việc chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thực hiện nếp sống văn minh; bảo đảm an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy.
Nghị định bổ sung các nội dung gắn với đời sống thực tế như không gây tiếng ồn, độ rung vượt mức cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật môi trường; tham gia bảo vệ cảnh quan, môi trường; phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn và giữ gìn vệ sinh môi trường nơi ở.
Bên cạnh đó, tiêu chuẩn còn đề cập việc tham gia hoạt động cộng đồng, từ thiện, nhân đạo, khuyến học, khuyến tài và nâng cao hiểu biết về chuyển đổi số, kỹ năng số, sử dụng nền tảng, dịch vụ số phù hợp.
- Tiêu chuẩn “Thôn, tổ dân phố văn hóa” gắn với môi trường và cộng đồng
Đối với danh hiệu “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, khung tiêu chuẩn gồm các nhóm nội dung về đời sống kinh tế; đời sống văn hóa, tinh thần; môi trường; chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật; trật tự, an toàn xã hội và đoàn kết, tương trợ trong cộng đồng.
Trong đó có các tiêu chuẩn về hòa giải ở cơ sở, phòng, chống tệ nạn xã hội; bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa; tự quản về vệ sinh môi trường, phòng, chống dịch bệnh; phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn. Đồng thời, chú trọng các hoạt động chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi, trẻ em, người có công, người khuyết tật và xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở.
- Tiêu chuẩn “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu” chú trọng chất lượng hoạt động của chính quyền
Đối với danh hiệu “Xã, phường, đặc khu tiêu biểu”, các tiêu chuẩn được quy định trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đời sống văn hóa, môi trường và chấp hành pháp luật.
Đáng chú ý, khung tiêu chuẩn gắn với chất lượng hoạt động của chính quyền địa phương, trong đó yêu cầu triển khai dịch vụ công trực tuyến phục vụ người dân, doanh nghiệp; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; tạo điều kiện để Nhân dân tham gia giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật; thực hiện tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định.
Đặc biệt, một trong các tiêu chuẩn là “Xã, phường, đặc khu đạt chuẩn tiếp cận pháp luật”, thể hiện sự gắn kết giữa xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân.
Bên cạnh đó, mức độ hài lòng của tổ chức, cá nhân đối với kết quả giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công, tinh thần và thái độ phục vụ của cán bộ, công chức, viên chức; việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo vệ môi trường và bảo đảm an ninh, trật tự cũng được đưa vào khung tiêu chuẩn.
- Quy định chuyển tiếp
Đối với hồ sơ đề nghị xét tặng các danh hiệu theo Nghị định số 86/2023/NĐ-CP đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, tiếp nhận trước ngày Nghị định số 375/2026/NĐ-CP có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện thẩm định, xét duyệt theo quy định của Luật Thi đua, khen thưởng và Nghị định số 86/2023/NĐ-CP.
Trường hợp áp dụng quy định tại Luật số 06/2026/QH16 và Nghị định số 375/2026/NĐ-CP có lợi hơn cho tập thể, cá nhân, hộ gia đình thì áp dụng quy định mới.
Nghị định số 375/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026.
Anh Thư
