Ngày 30 tháng 9 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 373/2026/NĐ-CP về chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.
Nghị định này quy định việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp, gồm: chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành Công ty cổ phần và chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Đối tượng áp dụng gồm: (1) Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý của bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi là UBND cấp tỉnh), gồm: Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc UBND cấp tỉnh; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc UBND cấp tỉnh; Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (sau đây gọi là UBND cấp xã); Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh.
(2) Các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan trong việc chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành Công ty cổ phần, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Theo đó, tại Điều 4 Nghị định quy định nguyên tắc chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp như sau:
1. Phù hợp với chủ trương đường lối của Đảng, Chính phủ về nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.
2. Không thực hiện chuyển đổi thành doanh nghiệp đối với các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc trường hợp giải thể, chuyển giao, tổ chức lại theo quy định của Chính phủ về tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập.
3. Không thực hiện chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp đối với các trường hợp: bệnh viện, đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu trong lĩnh vực y tế; cơ sở giáo dục, đào tạo, trường chuyên biệt và cơ sở giáo dục khác theo quy định Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học, Luật Giáo dục nghề nghiệp; đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện nhiệm vụ chính trị, phục vụ chức năng quản lý nhà nước, thực hiện công tác xã hội; trường hợp pháp luật chỉ quy định hoạt động dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập.
4. Không thực hiện chuyển đổi thành Công ty cổ phần đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đang độc quyền cung ứng dịch vụ sự nghiệp công. Việc chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập độc quyền được thực hiện theo nguyên tắc sau:
- Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ là tổ chức duy nhất cung ứng sản phẩm, dịch vụ này trong cả nước: Bộ, cơ quan ngang bộ căn cứ tình hình thực tế để quyết định việc giữ hình thức đơn vị sự nghiệp công lập hoặc thực hiện chuyển thành doanh nghiệp dưới hình thức Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ;
- Trường hợp đơn vị sự nghiệp công lập thuộc tỉnh là tổ chức duy nhất cung ứng sản phẩm, dịch vụ này trên địa bàn tỉnh: UBND cấp tỉnh căn cứ tình hình thực tế để quyết định việc giữ hình thức đơn vị sự nghiệp công lập hoặc thực hiện chuyển thành doanh nghiệp dưới hình thức Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
5. Khi thực hiện chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành Công ty cổ phần, tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp sau chuyển đổi phải phù hợp với quy định pháp luật chuyên ngành và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp (trường hợp có quy định khác nhau về tỷ lệ vốn nhà nước giữa pháp luật chuyên ngành và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp thì thực hiện theo quy định của pháp luật chuyên ngành). Trường hợp pháp luật chuyên ngành và pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp không có quy định về tỷ lệ Nhà nước nắm giữ vốn tại doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực của đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi thì các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh quyết định tỷ lệ vốn Nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp phù hợp với tình hình của ngành, địa phương, đảm bảo tỷ lệ vốn nhà nước sau chuyển đổi trên 35% vốn điều lệ của doanh nghiệp.
6. Quá trình chuyển đổi không làm gián đoạn việc cung ứng dịch vụ sự nghiệp công.
7. Sau khi chuyển đổi thành Công ty cổ phần hoặc Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, việc cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, tại Nghị định quy định hình thức chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập như sau:
1. Giữ nguyên vốn nhà nước hiện có tại đơn vị sự nghiệp công lập, phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ.
2. Bán một phần vốn nhà nước hiện có tại đơn vị sự nghiệp công lập hoặc vừa kết hợp bán một phần vốn nhà nước vừa phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn điều lệ.
Ngoài ra, tại Nghị định quy định về quyền và nghĩa vụ của đơn vị sự nghiệp công lập sau khi chuyển thành Công ty cổ phần như sau:
1. Sau khi chuyển thành Công ty cổ phần, đơn vị hoạt động theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, các Luật chuyên ngành và các quy định của pháp luật hiện hành.
2. Đơn vị sự nghiệp công lập sau khi chuyển thành Công ty cổ phần có nghĩa vụ tiếp tục thực hiện việc cung cấp các loại dịch vụ sự nghiệp công trong thời gian tối thiểu 05 năm kể từ thời điểm chính thức chuyển thành Công ty cổ phần.
3. Đơn vị sự nghiệp công lập chuyển đổi có trách nhiệm sắp xếp, sử dụng tối đa người quản lý và người lao động của đơn vị sự nghiệp công lập tại thời điểm quyết định chuyển đổi và giải quyết chế độ cho người lao động nghỉ việc, thôi việc theo quy định của pháp luật.
Công ty cổ phần có nghĩa vụ kế thừa toàn bộ trách nhiệm đối với người lao động từ đơn vị sự nghiệp công lập chuyển sang; có quyền tuyển chọn, bố trí sử dụng lao động và phối hợp với các cơ quan liên quan giải quyết chế độ cho người lao động theo quy định của pháp luật.
4. Đơn vị sự nghiệp công lập sau khi chuyển thành Công ty cổ phần được sử dụng toàn bộ tài sản, nguồn vốn đã nhận bàn giao để tổ chức hoạt động có hiệu quả; kế thừa toàn bộ các quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ (gồm cả nợ thuê, nợ vay lại vốn vay ODA), hợp đồng lao động và các nghĩa vụ khác của đơn vị sự nghiệp công lập.
5. Đơn vị sự nghiệp công lập có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan có liên quan kiểm tra, xử lý những vấn đề về tài chính để xác định giá trị phần vốn nhà nước của đơn vị tại thời điểm chính thức chuyển thành Công ty cổ phần.
6. Tài sản thừa hoặc thiếu phát hiện sau khi đơn vị sự nghiệp công lập chuyển thành Công ty cổ phần so với giá trị đơn vị sự nghiệp công lập đã công bố được xử lý như sau:
a) Đối với tài sản thừa:
a1) Xử lý tăng vốn nhà nước tại Công ty cổ phần đối với trường hợp Công ty cổ phần có nhu cầu sử dụng và được Đại hội đồng cổ đông thông qua bằng Nghị quyết; đồng thời thực hiện điều chỉnh quy mô vốn điều lệ và tỷ lệ vốn nhà nước tại Công ty cổ phần;
a2) Trường hợp Công ty cổ phần không có nhu cầu sử dụng: Thực hiện bàn giao tài sản cho bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh để xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý sử dụng tài sản công.
b) Đối với tài sản thiếu sau khi trừ khoản bồi thường của tổ chức, cá nhân (nếu có) được xử lý như sau:
Công ty cổ phần thực hiện giảm vốn nhà nước tại Công ty cổ phần nếu Đại hội đồng cổ đông thông qua bằng Nghị quyết hoặc hạch toán vào chi phí sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần trong trường hợp Đại hội đồng cổ đông không thông qua bằng Nghị quyết việc giảm vốn nhà nước tại Công ty cổ phần.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày ký ban hành./.
Tác giả: Thuý Vi
