Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, thông qua ngày 23 tháng 8 năm 2026. Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2027.
Theo đó, Luật quy định về quản lý rủi ro quốc gia trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt như sau:
1. Quản lý rủi ro quốc gia trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là quá trình nhận diện, thu thập, phân tích, đánh giá, theo dõi, cập nhật, giám sát và cảnh báo rủi ro về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trên phạm vi quốc gia, làm cơ sở lựa chọn và áp dụng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát, giảm thiểu và xử lý tương xứng với rủi ro.
2. Đánh giá rủi ro quốc gia được thực hiện định kỳ 05 năm một lần và được rà soát, cập nhật hằng năm hoặc thực hiện đánh giá đột xuất khi xuất hiện nguy cơ mới hoặc có yêu cầu thực hiện điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có liên quan.
3. Cơ quan đầu mối quốc gia chủ trì, phối hợp với Bộ, ngành, địa phương có liên quan tổ chức đánh giá rủi ro quốc gia; trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày kết quả đánh giá được phê duyệt, phải công bố, phổ biến hoặc chia sẻ kết quả đánh giá với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Việc công bố, phổ biến, chia sẻ phải bảo đảm bí mật nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; trường hợp không công bố hoặc công bố một phần thì phải có căn cứ và chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.
4. Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm cung cấp, chia sẻ thông tin, dữ liệu, cảnh báo rủi ro, cập nhật rủi ro thuộc phạm vi quản lý, hoạt động của mình; áp dụng biện pháp phòng ngừa, kiểm soát phù hợp với rủi ro theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan.
5. Kết quả đánh giá rủi ro quốc gia là căn cứ để xây dựng, điều chỉnh chính sách, kế hoạch, danh mục kiểm soát, tiêu chí quản lý rủi ro, cơ chế cảnh báo sớm; xác định đối tượng, hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát; áp dụng biện pháp kiểm soát đặc thù, giám sát, thanh tra, kiểm tra; nâng cao năng lực thực thi và thực hiện nghĩa vụ quốc tế về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
6. Kết quả đánh giá rủi ro quốc gia được chia sẻ, khai thác, sử dụng chung với hệ thống quản lý rủi ro trong lĩnh vực hải quan, quản lý thuế, phòng, chống rửa tiền và lĩnh vực chuyên ngành có liên quan.
7. Chính phủ quy định trách nhiệm, phương pháp, nguồn thông tin, dữ liệu để đánh giá rủi ro quốc gia; việc công bố, chia sẻ, khai thác, sử dụng kết quả đánh giá rủi ro quốc gia và trách nhiệm giải trình của cơ quan, tổ chức có liên quan.
Về tiêu chí đánh giá rủi ro quốc gia về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được quy định như sau:
1. Đánh giá rủi ro quốc gia về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt là quá trình nhận diện, phân tích và xác định rủi ro quốc gia về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt trên cơ sở phân tích, đối chiếu các tiêu chí nguy cơ, mức độ dễ bị tổn thương và hậu quả tiềm tàng.
2. Tiêu chí đánh giá nguy cơ về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bao gồm:
- Tổ chức, cá nhân, quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc chủ thể khác có nguy cơ thực hiện, hỗ trợ, tài trợ, chỉ đạo, kiểm soát, che giấu, tạo điều kiện hoặc bị lợi dụng cho hoạt động phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ, hoạt động thương mại, đầu tư, vận tải, logistics, nghiên cứu khoa học, đào tạo, chuyển giao công nghệ hoặc hoạt động khác có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Xu hướng phát triển khoa học, công nghệ, phương thức mới có khả năng bị lợi dụng để phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Nguy cơ phát sinh từ quốc gia, vùng lãnh thổ, tuyến vận chuyển, chuỗi cung ứng, bên trung gian, bên môi giới, bên nhận ủy thác, bên đại diện, người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng có rủi ro về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Thông tin cảnh báo trong nước, quốc tế; khuyến nghị của tổ chức quốc tế; thông tin, tài liệu do cơ quan có thẩm quyền và cơ quan khác có liên quan cung cấp.
3. Tiêu chí đánh giá mức độ dễ bị tổn thương về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bao gồm:
- Vướng mắc, bất cập trong hệ thống pháp luật, cơ chế phối hợp, kiểm soát chuyên ngành, quy trình nghiệp vụ, chia sẻ thông tin, dữ liệu và cảnh báo rủi ro;
- Năng lực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nhận diện, phân tích, dự báo, giám sát, phát hiện, xác minh, ngăn chặn, điều tra, xử lý nguy cơ, hành vi phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Mức độ tuân thủ pháp luật, hiệu quả của chương trình tuân thủ nội bộ, cơ chế nhận diện, đánh giá, kiểm soát rủi ro, lưu giữ hồ sơ, báo cáo, kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng của cơ quan, tổ chức, cá nhân;
- Mức độ phụ thuộc vào công nghệ, tuyến vận chuyển, chuỗi cung ứng, hạ tầng số, nền tảng công nghệ hoặc quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
4. Tiêu chí đánh giá hậu quả tiềm tàng về phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bao gồm:
- Tác động đến chủ quyền, lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh, đối ngoại và việc thực hiện nghĩa vụ quốc tế của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
- Tác động đến tính mạng, sức khỏe con người, môi trường, cơ sở hạ tầng thiết yếu, an toàn cộng đồng và ổn định xã hội;
c) Thiệt hại về kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học, công nghệ, uy tín quốc gia và hoạt động hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Ngoài ra, Luật cũng quy định về quản lý nhà nước về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt như sau:
1. Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.
2. Bộ Quốc phòng chủ trì giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, trừ nội dung thực thi các điều ước quốc tế đã giao bộ quản lý chuyên ngành theo quy định của pháp luật.
3. Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, bao gồm:
- Ban hành, trình cơ quan có thẩm quyền ban hành và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, chương trình, kế hoạch về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Tổ chức đánh giá, quản lý, cập nhật đánh giá rủi ro quốc gia; xây dựng, rà soát, cập nhật Danh mục kiểm soát, tiêu chí quản lý rủi ro và biện pháp quản lý, kiểm soát theo rủi ro;
- Tổ chức thực hiện biện pháp quản lý, kiểm soát đối với hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát trong Danh mục kiểm soát; quản lý, kiểm soát ngoài Danh mục kiểm soát; kiểm soát người sử dụng cuối cùng, mục đích sử dụng cuối cùng; biện pháp ngăn chặn và phản ứng khẩn cấp;
- Tổ chức việc quản lý, kiểm soát tài trợ phổ biến, Danh sách tổ chức, cá nhân bị chỉ định, phong tỏa tiền, tài sản và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba ngay tình theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan;
- Xây dựng, quản lý, vận hành, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; cơ chế cảnh báo sớm; cơ chế chia sẻ thông tin, dữ liệu và phối hợp liên ngành trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; hướng dẫn, hỗ trợ tuân thủ; đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số phục vụ phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Tổ chức giám sát, kiểm tra, thanh tra, đánh giá hiệu quả thực hiện; giải quyết khiếu nại, tố cáo; phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật;
- Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê, sơ kết, tổng kết, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Hợp tác quốc tế về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt;
- Bảo đảm kinh phí, cơ sở vật chất, trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật, cơ sở dữ liệu và nguồn lực khác phục vụ thi hành Luật này.
4. Chính phủ quy định chi tiết cơ chế phối hợp, phân công, phân cấp, trách nhiệm quản lý; công tác thanh tra, kiểm tra; chế độ thông tin, báo cáo và chia sẻ dữ liệu trong tổ chức thực hiện công tác phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt./.
Tác giả: Thúy Vi
