So sánh điểm mới, điểm cũ trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2022, 2025) – Bước tiến quan trọng trong quản lý nhà nước và bảo vệ trật tự xã hội

So sánh điểm mới, điểm cũ trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2022, 2025) – Bước tiến quan trọng trong quản lý nhà nước và bảo vệ trật tự xã hội

Ngày 25/6/2025, Quốc hội đã thông qua Luật số 88/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) chính thức có hiệu lực từ 01/7/2026, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác xử lý vi phạm ở nước ta.

Những thay đổi lần này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn là sự thích ứng mạnh mẽ với thực tiễn quản lý và yêu cầu hội nhập quốc tế, nhằm xây dựng một hệ thống pháp luật nghiêm minh, minh bạch và hiệu quả.

* Bảng so sánh điểm mới – điểm cũ  (chỉ tóm lược những thay đổi tiêu biểu, giúp nhanh chóng nắm được điểm khác biệt giữa quy định cũ và mới)

Luật sửa đổi được kỳ vọng sẽ làm tăng hiệu quả quản lý nhà nước, nâng cao tính răn đe của pháp luật, bảo đảm trật tự, kỷ cương xã hội, tạo môi trường pháp lý ổn định, thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Pháp luật nghiêm minh – Xã hội kỷ cương – Người dân an tâm là thông điệp xuyên suốt của Luật 88/2025/QH15 với những điểm mới cơ bản sau đây:

Một là, Nâng cao thẩm quyền xử phạt – Trao quyền mạnh hơn cho cơ sở

Một điểm nổi bật là mức phạt tiền tối đa trong nhiều lĩnh vực đã được nâng lên, đồng thời mở rộng thẩm quyền xử phạt cho các chức danh ở cấp cơ sở như Chủ tịch UBND cấp xã, Trưởng Công an cấp xã, Giám đốc Sở…

Điều này có nghĩa là nhiều vi phạm có thể được xử lý nhanh, gọn ngay tại chỗ, giảm tải cho cấp trên, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao hiệu quả thi hành. Thực tiễn cho thấy, khi vi phạm được xử lý kịp thời tại địa bàn xảy ra, tính răn đe sẽ cao hơn, đồng thời giúp ngăn chặn kịp thời hành vi tái phạm.

Hai là, Bổ sung quyền áp dụng biện pháp xử lý bổ sung và khắc phục hậu quả

Luật mới trao thêm cho một số chức danh thẩm quyền áp dụng biện pháp tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động – những chế tài trước đây chỉ thuộc cấp cao hơn.

 Đáng chú ý, các biện pháp khắc phục hậu quả cũng được mở rộng. Ví dụ: buộc tháo dỡ công trình xây dựng trái phép, khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất đai bị lấn chiếm, tiêu hủy hàng hóa vi phạm… Việc này tạo điều kiện cho xử lý dứt điểm, triệt để vi phạm, chứ không dừng lại ở phạt tiền.

Ba là, Hoàn thiện cơ chế xử lý và bảo đảm tính khả thi của pháp luật

Luật 88/2025 không chỉ mở rộng thẩm quyền, mà còn chuẩn hóa quy trình xử phạt, bổ sung cơ chế bảo đảm quyền của người bị xử phạt và quyền giám sát của cộng đồng.

Việc quy định rõ hơn về thời hiệu, thời hạn xử phạt, về thẩm quyền lập biên bản và ra quyết định xử phạt, đã khắc phục nhiều khoảng trống pháp lý trước đây. Điều này giúp tránh tình trạng áp dụng tùy tiện hoặc bị lợi dụng, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và công bằng trong xử lý vi phạm.

Bốn là, Gắn xử lý vi phạm với cải cách hành chính và chuyển đổi số

Một điểm mới mang tính xu hướng là tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong xử phạt và theo dõi thi hành quyết định xử phạt. Hệ thống cơ sở dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính sẽ được kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan, giúp tra cứu nhanh, tránh bỏ sót hoặc xử lý trùng lặp.

Đây là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng cho nền hành chính điện tử, minh bạch, giảm tiếp xúc trực tiếp, hạn chế tiêu cực.

Tóm lại, những điểm mới trong Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2025 không chỉ đơn thuần là sửa đổi kỹ thuật lập pháp, mà là sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống pháp luật Việt Nam. Bằng việc mở rộng thẩm quyền cho cơ sở, trao công cụ pháp lý mạnh mẽ hơn cho người thi hành công vụ, và ứng dụng công nghệ để minh bạch hóa, Luật mới góp phần tạo nên một môi trường pháp lý ổn định, công bằng và hiệu quả, nơi pháp luật không chỉ nằm trên giấy mà đi vào từng ngõ ngách đời sống xã hội.

 Đặng Ngọc – Sở Tư pháp