Ngày 06/12/2025, Sở Y tế thành phố ban hành Phương án số 5105/PA-SYT phòng, chống ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Theo đó, nội dung Phương án phòng, chống ngộ độc thực phẩm và các bệnh truyền qua thực phẩm như sau:
1. Trước khi xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm
- Thường xuyên triển khai công tác truyền thông, kiểm tra về an toàn thực phẩm (ATTP); giám sát chủ động các ca mắc ngộ độc thực phẩm (NĐTP) hoặc bệnh truyền qua thực phẩm tại các cơ sở điều trị và trong cộng đồng nhằm phát hiện sớm vụ NĐTP.
- Thành lập đội cấp cứu cơ động/đội phòng chống dịch (PCD) cơ động/đội điều tra NĐTP... với số lượng từ 5 - 6 người/đội; phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên:
+ Các Bệnh viện đa khoa (BVĐK): thành lập 01 Đội cấp cứu cơ động;
+ Trung tâm kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC): thành lập 01 Đội phòng chống dịch cơ động;
+ Chi cục An toàn thực phẩm thành phố (CCATTP) thành lập 01 Đội điều tra NĐTP;
+ Trung tâm Y tế khu vực (TTYTKV): mỗi đơn vị thành lập 01 Đội phòng chống dịch và điều tra NĐTP cơ động và 01 Đội cấp cứu cơ động.
+ Trạm Y tế xã, phường (TYT): thành lập 01 Đội phòng chống dịch và điều tra NĐTP cơ động và 01 Đội cấp cứu cơ động.
- Chuẩn bị đủ trang thiết bị, dụng cụ, khu vực thu dung người bệnh; bố trí đủ cơ số thuốc, vật tư, hóa chất, phương tiện đi lại; biểu mẫu điều tra, lấy mẫu, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với cơ sở thực phẩm... để sẵn sàng triển khai thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh và tiến hành điều tra, xử lý vụ NĐTP (Danh mục dụng cụ lấy, bảo quản mẫu tại Phụ lục 1; Biểu mẫu điều tra, lấy mẫu, báo cáo NĐTP tại Phụ lục 2).
- Tổ chức tập huấn kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ để sẵn sàng đáp ứng yêu cầu trong cấp cứu, điều trị người bệnh và điều tra, xử lý NĐTP.
- Tăng cường kiểm tra, giám sát, chỉ đạo tuyến về công tác ATTP và phòng, chống NĐTP tại các tuyến.
2. Khi xảy ra vụ ngộ độc thực phẩm
Khai báo, tiếp nhận thông tin và báo cáo NĐTP
- Khai báo NĐTP: Bất kể ai, khi phát hiện hoặc nghi ngờ bị NĐTP đều phải có trách nhiệm khai báo ngay cho UBND địa phương và cơ quan Y tế gần nhất như: TYT, TTYTKV, các BVĐK, CCATTP, Sở Y tế...(sau đây gọi chung là cơ quan chức năng) để kịp thời có phương án xử trí vụ NĐTP (nội dung theo Mẫu số 1 - Phụ lục 2).
- Tiếp nhận thông tin NĐTP (nội dung theo Mẫu số 2 - Phụ lục 2):
+ Khai báo từ người mắc: Người mắc NĐTP có trách nhiệm phối hợp với cán bộ điều tra trong việc lấy mẫu thực phẩm, mẫu bệnh phẩm liên quan đến vụ ngộ độc; khai báo với cán bộ điều tra những thông tin trung thực liên quan đến NĐTP, không được từ chối hoặc khai báo thiếu trung thực hoặc che giấu thông tin liên quan đến NĐTP.
+ Khai báo từ thầy thuốc và nhân viên Y tế: Bất kể một nhân viên Y tế hoặc thầy thuốc nào, dù làm việc ở TYT; phòng khám bệnh, bệnh viện công lập hoặc tư nhân khi phát hiện NĐTP phải khai báo ngay với cơ quan chức năng
+ Khai báo từ người lãnh đạo, quản lý: Thủ trưởng các doanh nghiệp, trường học, công trường, nông trường, cơ quan, đơn vị, chủ hộ gia đình... để xảy ra vụ NĐTP (sau đây gọi chung là đơn vị để xảy ra vụ NĐTP) có trách nhiệm: Khai báo trung thực ngay tình hình NĐTP với cơ quan chức năng, cung cấp thông tin cần thiết và tài liệu có liên quan theo yêu cầu của các cơ quan chức năng, không được che giấu thông tin. Phối hợp chặt chẽ với cơ quan Y tế và các cơ quan có liên quan khác trong việc thực hiện các biện pháp cứu chữa người bị NĐTP và lấy mẫu xác định nguyên nhân của vụ ngộ độc. Niêm phong và bảo quản toàn bộ thức ăn còn lại sau bữa ăn, thức ăn lưu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc và các tài liệu liên quan. Phối hợp với cơ quan Y tế trong quá trình lấy mẫu, điều tra để xác định nguyên nhân gây ngộ độc, thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả và ngăn chặn hậu quả lan rộng của NĐTP theo chỉ đạo của cơ quan Y tế. Chịu mọi chi phí cho việc điều tra tìm nguyên nhân gây ngộ độc, thu hồi thực phẩm gây ngộ độc, khám và điều trị cho người bị NĐTP theo quy định của pháp luật hiện hành.
- Báo cáo NĐTP
+ Bất kể một nhân viên Y tế nào khi tiếp nhận thông tin về NĐTP phải báo cáo ngay cho thủ trưởng đơn vị mình về nội dung vụ việc để thông tin, phối hợp với đơn vị chức năng khắc phục hậu quả.
+ Thủ trưởng các đơn vị chức năng khi tiếp nhận được thông tin về NĐTP phải xem xét về nội dung khai báo để quyết định hoặc đề xuất với UBND cùng cấp, cơ quan chuyên môn cấp trên trực tiếp về phương án chỉ đạo, xử trí vụ NĐTP phù hợp theo từng tình huống; tổng hợp báo cáo lên tuyến trên theo quy định
- Xử trí vụ ngộ độc thực phẩm
Tình huống 1: Vụ NĐTP có số người mắc dưới 30 người, không có trường hợp tử vong
- Trách nhiệm triển khai:
+ UBND xã, phường chỉ đạo triển khai toàn diện các hoạt động xử trí, khắc phục hậu quả vụ NĐTP.
+ TYT chịu trách nhiệm thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh phối hợp TTYTKV tổ chức điều tra NĐTP, xử lý môi trường theo quy định.
+ TTYTKV chịu trách nhiệm chỉ đạo chuyên môn về điều trị cho tuyến xã và chịu trách nhiệm tổ chức điều tra NĐTP, xử lý môi trường theo quy định.
+ CCATTP, CDC hỗ trợ điều tra NĐTP, lấy mẫu, xử lý môi trường (khi cần thiết).
- Tổ chức, thực hiện: Công tác chỉ đạo: UBND xã, phường có mặt ngay tại hiện trường để chỉ đạo, điều hành triển khai hoạt động khắc phục sự cố theo đúng nguyên tắc xử trí vụ NĐTP, cụ thể:
+ Chỉ đạo thủ trưởng đơn vị để xảy ra vụ NĐTP... có mặt tại hiện trường để hỗ trợ, tham gia khắc phục sự cố vụ NĐTP.
+ Chỉ đạo TYT triển khai thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh, tổ chức điều tra NĐTP, xử lý môi trường theo quy định.
+ Huy động lực lượng của địa phương hỗ trợ TYT triển khai chuyên môn; bảo đảm an ninh, trật tự tại nơi điều trị người bệnh và trên địa bàn; bố trí phương tiện vận chuyển người bệnh đến TYT.
+ Đình chỉ việc sử dụng, lưu hành thực phẩm gây ngộ độc; đình chỉ sản xuất, kinh doanh thực phẩm gây ngộ độc; thu hồi thực phẩm gây ngộ độc đã sản xuất và đang lưu thông trên thị trường.
+ Tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về ATTP để tránh người tiêu dùng thực phẩm hoang mang, tạo dư luận xã hội không đúng thực chất về sự cố ATTP; thông báo cho người tiêu dùng về tình trạng NĐTP hoặc bệnh truyền qua thực phẩm, thực phẩm bị nhiễm độc đang lưu thông trên thị trường để chủ động áp dụng biện pháp phòng ngừa.
+ TTYTKV: Giám đốc chỉ đạo, triển khai các hoạt động xử trí, huy động phương tiện vận chuyển người bệnh đến cơ sở tuyến trên có đủ điều kiện cấp cứu, điều trị (khi cần thiết). + Kết luận/công bố vụ NĐTP theo quy định của pháp luật.
Công tác thu dung, cấp cứu, điều trị: Địa điểm thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh:
+ Bố trí địa điểm, điều kiện cơ sở, vật chất...đáp ứng cơ bản những yêu cầu về thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh tại chỗ (hội trường, nhà văn hóa/ trường học/phân xưởng sản xuất…) và tại TYT, đơn vị điều trị khác tại địa phương.
+ Bố trí các khoa thuộc TTYTKV, BVĐK và cơ sở điều trị khác trên địa bàn (khi cần thiết) để sẵn sàng thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh.
Tổ chức cấp cứu, điều trị:
* TYT - nơi xảy ra vụ NĐTP: Huy động nhân lực và tổ chức cấp cứu, điều trị người bệnh theo đúng quy trình, quy chế chuyên môn; tổ chức lưu giữ; bảo quản mẫu thức ăn khả nghi, chất nôn, chất rửa dạ dày - ruột, nước tiểu, phân...của người bị NĐTP để lấy mẫu kiểm nghiệm xác định nguyên nhân:
+ Tại nơi xảy ra NĐTP: Bố trí cán bộ có mặt tại hiện trường để tiến hành khám sàng lọc, phân loại, cấp cứu, điều trị tại chỗ những người bị NĐTP; tiến hành chuyển những người mắc NĐTP về TYT hoặc lên bệnh viện tuyến trên để điều trị (khi cần thiết).
+ Tại TYT: Bố trí đủ nhân lực để triển khai thu dung, cấp cứu, điều trị người bệnh; kịp thời chuyển người bệnh lên bệnh viện tuyến trên (khi cần thiết).
* TTYTKV: Cử Đội cấp cứu cơ động nhanh chóng có mặt tại nơi xảy ra vụ NĐTP để hỗ trợ TYT địa phương triển khai cấp cứu, điều trị cho người bệnh (tùy tình hình thực tế để quyết định hỗ trợ chuyên môn tại hiện trường xảy ra NĐTP hoặc tại Trạm Y tế hoặc cả 2 vị trí).
Công tác điều tra NĐTP, xử lý môi trường:
+ TTYTKV cử điều tra NĐTP và Đội phòng chống dịch cơ động xuống hiện trường để chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng ở địa phương tiến hành điều tra NĐTP, lấy mẫu xác định nguyên nhân, xử lý môi trường; phối hợp với chính quyền địa phương kết luận vụ NĐTP theo quy định (QĐ 39/2006/QĐBYT). Trường hợp cần thiết chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương triển khai điều tra NĐTP theo quy định.
+ CCATTP, CDC cử Đội điều tra NĐTP, Đội PCD cơ động (khi cần thiết) xuống hiện trường xảy ra NĐTP để hỗ trợ chuyên môn cho TYT.
Tình huống 2 và tình huống xem tại Phương án số 5105/PA-SYT
3. Kết thúc vụ ngộ độc thực phẩm
- Kết luận kết quả điều tra: Sau khi tiến hành các bước điều tra NĐTP, Đội điều tra NĐTP phải tổng hợp, phân tích, dự thảo kết luận, kết quả điều tra trình người có thẩm quyền phê duyệt, báo cáo kết quả điều tra theo những nội dung sau: Đơn vị xảy ra NĐTP; địa điểm xảy ra NĐTP, thời gian xảy ra ngộ độc; số người ăn, số người mắc, số người đi viện, số người chết; bữa ăn nguyên nhân; thức ăn nguyên nhân; cơ sở nguyên nhân và nguyên nhân.
- Kiến nghị các biện pháp xử lý NĐTP: Từ kết quả điều tra, phải đưa ra các biện pháp xử lý để phòng ngừa NĐTP: Khắc phục, cải tiến sản xuất, chế biến bảo đảm yêu cầu ATTP theo quy định. Nâng cao ý thức vệ sinh cho nhân viên sản xuất thực phẩm, kinh doanh dịch vụ ăn uống. Tuân thủ, chấp hành các quy định của pháp luật về ATTP. Xử lý thực phẩm gây ngộ độc theo quy định.
- Kiến nghị xử lý theo pháp luật: Tuỳ theo mức độ, tính chất, nguyên nhân, hậu quả của vụ NĐTP, cần đưa ra các kiến nghị xử lý theo pháp luật đối với tổ chức, cá nhân hoặc hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
- Công bố NĐTP: Tuỳ theo tính chất vụ NĐTP mà xác định thời gian, hình thức, cấp thẩm quyền công bố với các cơ quan liên quan và cơ quan thông tấn báo chí về vụ NĐTP theo quy định của pháp luật.
Văn Dũng-Sở Tư pháp
