Ngày 23/01/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ký Quyết định số 361/QĐ-BTP về việc công bố các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực nuôi con nuôi. Đây là bước điều chỉnh quan trọng nhằm đơn giản hóa quy trình, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo đảm quyền lợi của trẻ em cũng như các tổ chức, cá nhân liên quan.
1. Cơ sở pháp lý và mục đích ban hành Quyết định
Quyết định số 361/QĐ-BTP được ban hành trên cơ sở các quy định của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp; các nghị định về kiểm soát thủ tục hành chính, cũng như các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính của Văn phòng Chính phủ.
Đặc biệt, việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung lần này nhằm triển khai thực hiện Nghị định số 18/2026/NĐ-CP ngày 14/01/2026 của Chính phủ, quy định sửa đổi, bổ sung một số nghị định để cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp; đồng thời phù hợp với chủ trương đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu, chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính.
Thông qua Quyết định, Bộ Tư pháp thống nhất công bố đầy đủ danh mục các thủ tục hành chính đã được sửa đổi, bổ sung, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các cơ quan, đơn vị trong toàn ngành và các địa phương tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ.
2. Nội dung cơ bản của các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung
Theo Quyết định số 361/QĐ-BTP, các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực nuôi con nuôi được phân theo ba cấp thực hiện, gồm: cấp trung ương, cấp tỉnh và cấp xã.
- Thủ tục hành chính cấp Trung ương
Ở cấp Trung ương, các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung chủ yếu liên quan đến hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam và việc đăng ký nuôi con nuôi tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Cụ thể:
+ Cấp Giấy phép hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam
+ Gia hạn Giấy phép hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam
+ Sửa đổi Giấy phép hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài tại Việt Nam
+ Đăng ký việc nuôi con nuôi tại Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài
Cơ quan thực hiện: Cục Hành chính tư pháp; Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài; Bộ Ngoại giao.
- Thủ tục hành chính cấp tỉnh
Ở cấp tỉnh, Quyết định công bố nhiều thủ tục quan trọng liên quan đến giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài, trong đó có các trường hợp:
+ Giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài đối với trẻ em sống ở cơ sở nuôi dưỡng
+ Giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài đối với trường hợp cha dượng, mẹ kế nhận con riêng của vợ hoặc chồng; cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận cháu làm con nuôi
+ Giải quyết việc người nước ngoài thường trú ở Việt Nam nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi
+ Cấp giấy xác nhận công dân Việt Nam ở trong nước đủ điều kiện nhận trẻ em nước ngoài làm con nuôi.
Cơ quan thực hiện: Cục Hành chính tư pháp; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; Sở Tư pháp
- Thủ tục hành chính cấp xã
Đối với cấp xã, các thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung bao gồm:
+ Đăng ký việc nuôi con nuôi trong nước.
+ Giải quyết việc người nước ngoài cư trú ở khu vực biên giới nước láng giềng nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi
+ Cấp giấy xác nhận công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới đủ điều kiện nhận trẻ em của nước láng giềng cư trú ở khu vực biên giới làm con nuôi
+ Ghi vào Sổ đăng ký nuôi con nuôi việc nuôi con nuôi đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài
Cơ quan thực hiện: UBND cấp xã.
3. Hiệu lực thi hành và xử lý văn bản liên quan
Quyết định số 361/QĐ-BTP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Kể từ thời điểm Quyết định này có hiệu lực:
- Các nội dung công bố thủ tục hành chính tại một số mục của Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định số 1848/QĐ-BTP ngày 23/6/2025 hết hiệu lực thi hành;
- Bãi bỏ Quyết định số 3671/QĐ-BTP ngày 25/12/2025 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực nuôi con nuôi.
Việc bãi bỏ và thay thế các văn bản không còn phù hợp giúp hệ thống thủ tục hành chính trong lĩnh vực nuôi con nuôi được thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo trong quá trình áp dụng.
4. Tổ chức thực hiện
Bộ Tư pháp giao Chánh Văn phòng Bộ, Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp, Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm tổ chức triển khai thực hiện Quyết định.
Các cơ quan, đơn vị có trách nhiệm công khai kịp thời thủ tục hành chính theo quy định; hướng dẫn, hỗ trợ tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm các thủ tục hành chính được thực hiện đúng quy định pháp luật./.
Tác giả: Anh Thư (Phòng PB,TDTHPL&XLVPHC)
