Ngày 05/11/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2116/QĐ-TTg phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.
Theo đó, tại Quyết định đề ra mục tiêu đến năm 2030 như sau:
(1) Tạo chuyển biến căn bản trong phương thức quản trị và phát triển đô thị theo hướng dựa trên dữ liệu, chuyển từ quản lý, xử lý sự vụ và ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị theo mục tiêu, có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đo lường bằng kết quả, tác động, năng lực giải quyết các vấn đề về đô thị, chất lượng dịch vụ và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
(2) Hình thành cơ bản nền tảng thể chế, kiến trúc, dữ liệu, hệ sinh thái ứng dụng, dịch vụ và năng lực quản trị đô thị thông minh thống nhất, liên thông từ trung ương đến địa phương; tích hợp phát triển đô thị thông minh trong quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành đô thị; hình thành nhóm đô thị dẫn dắt và các mô hình đô thị thông minh có khả năng đánh giá, nhân rộng, tích hợp các mục tiêu phát triển xanh, phát thải các-bon thấp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng biến đổi khí hậu; góp phần nâng cao chất lượng sống, hiệu quả quản trị, khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh của hệ thống đô thị Việt Nam.
Tại Quyết định cũng đề ra các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030:
(1) 100% thành phố tổ chức xây dựng, thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh; từng bước lồng ghép chuyển đổi số với chuyển đổi xanh; các tịnh tổ chức xây dựng, thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh theo nhu cầu.
(2) 100% thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung theo kế hoạch; ưu tiên chuẩn hóa, làm sạch dữ liệu nền địa lý, đất đai, dân cư, quy hoạch và hạ tầng đô thị trước khi kết nối, chia sẻ theo quy định; thí điểm nền tảng quản lý tích hợp không gian đô thị dựa trên dữ liệu; các tỉnh lựa chọn đô thị thuộc tỉnh để thực hiện theo nhu cầu.
(3) 100% thành phố hình thành cơ sở dữ liệu quy hoạch đô thị, hạ tầng và không gian đô thị trên nền GIS theo kế hoạch và danh mục ưu tiên trong đề án của địa phương, được cập nhật, kết nối; thí điểm bản sao số để giải quyết bài toán đô thị cụ thể; các tỉnh lựa chọn đô thị thuộc tỉnh để thực hiện theo nhu cầu.
(4) 100% thành phố xác định tối thiểu 03 lĩnh vực ưu tiên để giải quyết bài toán đô thị dựa trên dữ liệu; mỗi thành phố có tối thiểu 01 bài toán ưu tiên có kết quả kiểm chứng so với số liệu nền; ứng dụng trí tuệ nhân tạo khi có dữ liệu, người sử dụng và phương án vận hành phù hợp; các tỉnh lựa chọn đô thị thuộc tỉnh để thực hiện theo nhu cầu.
(5) Hình thành công cụ đánh giá các chỉ số về kết quả, hiệu quả quản trị đô thị thông minh và mức độ hài lòng của các đối tượng thụ hưởng, triển khai áp dụng tại 100% thành phố.
(6) Hình thành, phát triển 02 - 03 khu đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo tại một số tỉnh, thành phố phục vụ các lĩnh vực ưu tiên và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trong đó ưu tiên thúc đẩy sáng kiến, giải pháp đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển đô thị thông minh.
(7) 100% tỉnh, thành phố thực hiện bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý phát triển đô thị và chuyển đổi số theo kế hoạch.
(8) 100% thành phố tổ chức đánh giá cấp độ trưởng thành đô thị thông minh; phấn đấu có 03 - 05 đô thị được ghi nhận ở cấp khu vực hoặc quốc tế trên cơ sở kết quả, tác động được kiểm chứng; các tỉnh lựa chọn đô thị thuộc tỉnh để thực hiện theo nhu cầu.
(9) Vận hành Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia và hình thành mạng lưới chia sẻ mô hình, kinh nghiệm; lựa chọn, tổng kết các mô hình tiêu biểu theo vùng và đặc thù đô thị để nhân rộng.
Tầm nhìn đến năm 2035
(1) Cơ bản hình thành phương thức quản trị và phát triển đô thị dựa trên dữ liệu tại các đô thị lớn, đô thị trung tâm, trong đó dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác như một nguồn lực phục vụ quy hoạch, đầu tư, xây dựng, vận hành và phát triển đô thị; các quyết định quản trị đô thị từng bước được hỗ trợ bởi phân tích, dự báo, mô phỏng và các công nghệ số tiên tiến.
(2) Hình thành hệ sinh thái dữ liệu đô thị liên thông, an toàn và được khai thác hiệu quả; nâng cao năng lực dự báo sớm, cảnh báo sớm, điều phối liên ngành, phản ứng chính sách, duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố và phục hồi nhanh; các đô thị Việt Nam có chất lượng sống, khả năng chống chịu và năng lực cạnh tranh ngày càng cao, tham gia sâu vào mạng lưới đổi mới sáng tạo và đô thị thông minh khu vực và quốc tế, hướng tới hình thành các đô thị thông minh có khả năng duy trì hoạt động của các hạ tầng thiết yếu, các dịch vụ thiết yếu trong tình huống khẩn cấp và các tình huống quốc phòng, đáp ứng yêu cầu phòng thủ dân sự, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững.
Bên cạnh đó, tại Quyết định đề ra định hướng phát triển như sau:
(1) Phát triển theo cấp độ trưởng thành và vai trò đô thị: thành phố, đô thị trung tâm vùng giữ vai trò dẫn dắt; đô thị còn lại lựa chọn nội dung ưu tiên phù hợp nhu cầu, mức độ sẵn sàng và nguồn lực.
(2) Phát triển theo đặc thù không gian và chức năng: đô thị công nghiệp; logistics - cảng biển; du lịch; ven biển thích ứng biến đổi khí hậu; vùng sông nước; khu vực đô thị hiện hữu; khu vực phát triên mới và khu đô thị quy mô lớn; đô thị đặc thù khác.
(3) Tích hợp theo vòng đời quy hoạch - đầu tư - xây dựng - vận hành; đối với khu vực phát triển mới tích hợp giải pháp thông minh ngay từ quy hoạch, thiết kế; đối với khu vực hiện hữu ưu tiên giải quyết điểm nghẽn và vấn để cấp thiết.
(4) Ưu tiên dữ liệu và khả năng liên thông; ứng dụng GIS, BIM/CIM, mô hình 3D, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và bản sao số theo bài toán, mức độ sẵn sàng của dữ liệu và hiệu quả dự kiến. Bản sao số cần có phạm vi, kịch bản vận hành và trách nhiệm cập nhật dữ liệu rõ ràng; không đồng nhất đô thị thông minh với một công nghệ hoặc hệ thống cụ thể.
(5) Tổ chức triển khai theo kết quả: mỗi chương trình, dự án, bài toán phải xác định số liệu nền, mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chỉ số kết quả đầu ra, chi phí vòng đời, cơ chế vận hành và trách nhiệm cập nhật dữ liệu.
Ngoài ra, tại Quyết định cũng quy định các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu như sau:
(1) Hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị
- Rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển đô thị thông minh, dữ liệu, đầu tư, mô hình đối tác công tư, tài sản công, AI và bảo vệ dữ liệu; phân định rõ trách nhiệm chủ dữ liệu, trách nhiệm phối hợp và thẩm quyền trung ương - địa phương; làm rõ trách nhiệm về nghiệp vụ đô thị, kiến trúc tham chiếu, công nghệ đối với Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOС).
- Hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật, kiến trúc tham chiếu, yêu cầu khả năng tương tác; hướng dẫn khu đô thị thông minh, Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh theo hướng hỗ trợ phân tích - dự báo - điều phối và bản sao số đô thị sau thí điểm.
(2) Hoàn thiện dữ liệu đô thị và nền tảng số dùng chung
- Xây dựng, chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật, kết nối dữ liệu theo nguyên tắc đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung; xác định dữ liệu chủ, chuẩn kết nối, chất lượng, tần suất cập nhật và trách nhiệm quản trị.
- Hình thành cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung theo nhu cầu quản trị, ưu tiên dữ liệu quy hoạch, xây dựng và hạ tầng đô thị; kết nối, khai thác dữ liệu chuyên ngành từ cơ quan quản lý dữ liệu nguồn theo thẩm quyền, tránh tạo kho dữ liệu trùng lặp. Địa phương lựa chọn danh mục dữ liệu theo bài toán, mức độ sẵn sàng và nguồn lực.
- Tổ chức kho dữ liệu và công cụ phân tích phục vụ dự báo, hỗ trợ ra quyết định.
- Kết nối, chia sẻ dữ liệu theo Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia, nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu và quy định pháp luật; tránh xây dựng cơ chế kết nối riêng biệt làm phát sinh cát cứ dữ liệu.
(3) Quản lý quy hoạch đô thị thông minh
- Lồng ghép nội dung đô thị thông minh trong quy hoạch đô thị và nông thôn theo quy định; ứng dụng GIS, BIM/CIM, mô hình 3D và bản sao số theo nhu cầu, kết nối dữ liệu quy hoạch với các dữ liệu có liên quan.
- Tích hợp nội dung đô thị thông minh trong quy hoạch, chương trình phát triển đô thị và dự án khu đô thị; quy định yêu cầu dữ liệu công trình, hạ tầng và vận hành được kết nối, bàn giao theo quy định.
(4) Phát triển hạ tầng số, hạ tầng kỹ thuật thông minh và thử nghiệm có kiểm soát
- Phát triển hạ tầng số, hạ tầng kết nối phục vụ thu thập, truyền dẫn, lưu trữ, xử lý dữ liệu; ưu tiên sử dụng hạ tầng và nền tảng, dữ liệu dùng chung.
- Ứng dụng giải pháp thông minh trong giao thông, thoát nước, cấp nước, chiếu sáng, chất thải, năng lượng, môi trường, phòng, chống thiên tai và các lĩnh vực cấp thiết khác.
- Thực hiện thử nghiệm có kiểm soát theo quy định pháp luật đối với công nghệ, mô hình, dịch vụ mới, khai thác dữ liệu dùng chung; đánh giá hiệu quả, an toàn, khả năng nhân rộng trước khi triển khai chính thức.
(5) Phát triển khu đô thị thông minh, dịch vụ và tiện ích đô thị thông minh
- Đối với khu đô thị mới, tích hợp giải pháp thông minh từ khâu quy hoạch, thiết kế đến xây dựng, vận hành; bảo đảm kết nối, bàn giao dữ liệu tài sản và hạ tầng theo quy định. Ưu tiên giải pháp xanh, tuần hoàn, quản lý chất thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên gắn với bài toán cụ thể của địa phương.
- Phát triển các tòa nhà thông minh từ khâu thiết kế - xây dựng - quản lý vận hành.
- Ưu tiên dịch vụ có tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; xác định chỉ số chất lượng dịch vụ, mức độ hài lòng và cơ chế phản hồi minh bạch.
(6) Đổi mới điều hành đô thị thông minh
- Nâng cấp Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) trên cơ sở hệ thống hiện có, gắn dữ liệu tin cậy với quy trình tác nghiệp, cảnh báo, phân công xử lý và kiểm chứng kết quả; từng bước hỗ trợ phân tích, dự báo và điều phối liên ngành theo nhu cầu thực tế.
- Ưu tiên tích hợp, kế thừa hệ thống hiện có; không đặt yêu cầu đầu tư Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh mới khi nền tảng hiện hữu đáp ứng yêu cầu.
- Ứng dụng thông minh trong quản lý tài sản công về hạ tầng đô thị.
(7) Giải quyết bài toán lớn, đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực
- Mỗi địa phương lựa chọn bài toán ưu tiên, xác định số liệu nền, mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, chỉ số kết quả, chỉ phí vòng đời và cơ chế vận hành.
- Thúc đẩy phát triển, làm chủ nền tảng dữ liệu, AI, IoT, bản sao số, an ninh mạng và sản phẩm công nghệ chiến lược phù hợp; khuyến khích nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ lưỡng dụng; phát huy hợp tác ba Nhà, mô hình đối tác công tư, thuê dịch vụ, vốn xanh và đặt hàng, muaua sắm theo kết quả.
- Tìm kiếm, kết nối, tuyển chọn, thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng các giải pháp đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán đô thị thông minh, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học, trung tâm đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
(8) Giám sát, đánh giá và nhân rộng
- Đánh giá cấp độ trưởng thành và đánh giá kết quả, tác động phát triển đô thị thông minh theo hai nhóm chỉ số riêng; xác lập số liệu nền, phương pháp đo lường mức độ hài lòng, nguồn dữ liệu, trách nhiệm cập nhật và bằng chứng kiểm chứng; lựa chọn mô hình có hiệu quả để nhân rộng.
- Tổ chức sơ kết, tổng kết việc thực hiện Định hướng; công bố chỉ tiêu, phương pháp đo lường và kết quả phủ hợp quy định về dữ liệu.
(9) Phát triển nguồn nhân lực và hợp tác quốc tế
- Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý và nhân lực số đa ngành, chú trọng xây dựng các khung chương trình chuẩn hóa về quản lý đô thị thông minh tại các cơ sở giáo dục đại học, tạo nguồn lực vận hành hệ thống hạ tầng phức hợp; xây dựng mạng lưới chuyên gia; nâng cao năng lực số và khả năng tiếp cận của các nhóm đối tượng.
- Duy trì diễn đàn, mạng lưới đô thị thông minh, khuyến khích sự tham gia của các doanh nghiệp công nghệ trong nước; tăng cường hợp tác quốc tế về thể chế, tiêu chuẩn, nghiên cứu, đào tạo, thử nghiệm, đánh giá và chuyển giao công nghệ./.
Tác giả: Hồng Vân
