MỘT LỆNH CẤM - TRĂM ĐIỀU PHẢI NHỚ
* CƠ SỞ PHÁP LÝ: Điều 41 - Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú số 128/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026 (Quyền và nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú).
* CHỦ ĐỀ: Hiểu đúng quyền, chấp hành đúng nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
* NHÂN VẬT:
- Ông Sáu Sự - 58 tuổi - Nông dân (Người đang bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú)
- Bà Sáu - 55 tuổi - Nội trợ (vợ ông Sáu sự)
- Huynh - 30 tuổi - Chạy xe chở hàng (con trai ông, bà Sáu)
- Muội - 27 tuổi - Văn phòng Luật sư (con gái ông, bà Sáu)
- Chú Bảy - 60 tuổi - Người dân (hàng xóm của ông Sáu).
NỘI DUNG KỊCH
(Cảnh nhà ông Sáu Sự - nông thôn miền Tây. Ông Sáu ngồi trước hiên, vẻ mặt buồn bực; bà Sáu đang lựa rau - Huynh đi vào, tay cầm điện thoại)
Huynh: Ba! Con mới nghe người ta nói…từ nay ba bị cấm đi khỏi nơi cư trú hả?
Ông Sáu: Ừ! Người ta nói sao thì vậy. Mà tao cũng chưa hiểu cái vụ này cho rõ.
Bà Sáu: Chưa hiểu gì nữa! Cấm đi khỏi nơi cư trú là cấm đi khỏi nhà chớ còn gì nữa!
Ông Sáu: Ủa? Vậy là tao muốn đi ra đầu ngõ mua bịch cà phê cũng không được nữa hả?
Bà Sáu: Chắc vậy!
Ông Sáu: Trời đất! Vậy từ nay tao thành… “ông Sáu ở tù tại gia” rồi?
Huynh: Ba nói nhỏ thôi! Người ta nghe người ta tưởng ba bị bắt thiệt!
Ông Sáu: Thì tao có biết đâu! Cấm đi khỏi nơi cư trú mà!
Muội (từ trong nhà đi ra): Ba, má, anh Hai! Mọi người đang nói chuyện gì mà rôm rả vậy?
Bà Sáu: Thì chuyện của ba con đó. Người ta cấm ba con đi khỏi nơi cư trú.
Muội: Đúng là ba đang bị áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Nhưng má nói “cấm ra khỏi nhà” là chưa chính xác.
Ông Sáu: Thấy chưa? Tao biết ngay mà, luật pháp đâu có ác dữ vậy.
Bà Sáu: Ủa? Vậy cấm đi khỏi nơi cư trú mà không cấm khỏi nhà thì cấm đi đâu?
Muội: Để con giải thích cho cả nhà hiểu. Quan trọng nhất là phải phân biệt quyền và nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Chú Bảy (từ ngoài bước vào): Tui nghe tới chữ “luật” là tui vô liền! Có chuyện gì vậy?
Huynh: Chuyện ba con bị cấm đi khỏi nơi cư trú đó bác Bảy.
Chú Bảy: Cha, vậy là từ nay chú Sáu muốn đi đâu phải… xin phép thím Sáu trước phải hôn?
Bà Sáu: Ủa, chuyện này hay à nghen!
Ông Sáu: Thôi bà! Tôi đang rầu muốn chết nè.
Chú Bảy: Theo tui hiểu, đã “cấm đi khỏi nơi cư trú” thì chú Sáu cứ ở nhà. Hết chuyện!
Ông Sáu: Nhưng ruộng tôi ở ngoài xã! Mai mốt tới mùa thu hoạch, tôi không đi coi ruộng được thì lúa để ai lo?
Huynh: Còn con thì đang định chở cha lên thành phố thăm bà con mấy bữa.
Bà Sáu: Không được! Cấm rồi mà còn đi là sao?
Huynh: Nhưng con nghe nói có trường hợp được đi mà.
Muội: Đúng! Điều 41, Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú năm 2025 quy định: Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú vẫn có một số quyền nhất định, chứ không phải mất hết quyền đi lại.
Ông Sáu: Con làm ở Văn phòng Luật sư nên con rành luật, vậy con nói cho rõ coi. Trường hợp nào ba được đi?
Muội: Dạ! Thứ nhất, nếu có lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan thì được đi khỏi nơi cư trú.
Chú Bảy: Bất khả kháng là sao?
Muội: Ví dụ như có sự việc đột xuất, khách quan mà bản thân mình không thể lường trước hoặc không thể khắc phục được, buộc phải đi.
Bà Sáu: Còn đi đám cưới, đám giỗ thì sao Muội?
Muội: Nếu là lý do chính đáng khác thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Ông Sáu: À! Vậy không phải thích đi là đi hả?
Muội: Dạ đúng rồi!
Huynh: Còn ba muốn thay đổi chỗ ở, chỗ làm thì sao?
Muội: Tại Điều 41 cũng quy định: nếu thay đổi nơi cư trú, làm việc, lao động hoặc học tập ra ngoài phạm vi nơi cư trú thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Bà Sáu: Còn nếu chỉ đổi chỗ làm trong phạm vi nơi cư trú?
Muội: Thì phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền đó má.
Chú Bảy: Vậy là không phải cái gì cũng cấm. Nhưng cái gì thuộc diện phải xin phép thì phải xin phép, thuộc diện phải báo cáo thì phải báo cáo.
Muội: Dạ đúng rồi bác Bảy!
Huynh (lấy điện thoại ra): Vậy mai mốt con có công việc ở xã kế bên, anh chở ba đi một chuyến thì có được không Muội?
Muội: Không thể tự ý đi. Vì theo nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú, ba phải không đi khỏi phạm vi địa bàn xã, phường, đặc khu hoặc phạm vi địa bàn do đơn vị quân đội quản lý theo lệnh cấm, trừ trường hợp được pháp luật cho phép.
Ông Sáu: Vậy là chuyện này phải nghiêm túc rồi.
Bà Sáu: Tôi nói rồi mà! Từ nay ông chỉ quanh quẩn trong xã thôi.
Ông Sáu: Bà nói nghe nhẹ nhàng quá ha! “Quanh quẩn trong xã” nghe giống con gà bị nhốt chuồng vậy?
Chú Bảy: Nhưng chú Sáu nhớ nghen: “Cấm đi khỏi nơi cư trú” không có nghĩa là muốn làm gì trong nhà cũng được.
Ông Sáu: Ủa? Tôi ở nhà thì làm gì chẳng được?
Muội: Không đâu ba. Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú còn phải:
- Chấp hành nghiêm chỉnh cam kết tuân thủ pháp luật;
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ công dân;
- Chấp hành nội quy, quy chế của nơi cư trú, nơi làm việc;
- Chịu sự quản lý, theo dõi của Trưởng Công an cấp xã hoặc đơn vị quân đội có thẩm quyền;
- Có mặt khi được yêu cầu;
- Làm giấy cam đoan và thực hiện đầy đủ những điều đã cam đoan;
- Và đặc biệt là không thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Huynh: Vậy ba phải trình diện nữa hả?
Muội: Đúng rồi đó anh Hai! Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú có nghĩa vụ trình diện Trưởng Công an cấp xã nơi mình đang cư trú hoặc đơn vị quân đội đang quản lý, theo dõi, theo quy định.
Ông Sáu: Rồi phải chịu người ta quản lý, theo dõi nữa?
Muội: Dạ đúng!
Ông Sáu: Trời! Vậy chắc từ nay đi đâu, làm gì cũng phải cẩn thận.
Muội: Không chỉ cẩn thận, mà phải chấp hành đúng pháp luật nữa đó ba.
Chú Bảy: Tui mới nhớ ra nè! Hồi sáng thằng Năm Heo nói với tui: “Ông Sáu bị cấm đi khỏi nơi cư trú thì cứ lén đi, miễn đừng để Công an biết”.
Bà Sáu: Trời ơi! Có chuyện đó nữa hả?
Huynh: Ba, hay là mình đi ban đêm, người ta không thấy?
Ông Sáu: Bậy! Đã bị cấm mà còn tính chuyện lén đi?
Huynh: Con nói chơi thôi!
Muội: Chuyện này không có giỡn được đâu anh Hai. Nếu đã có lệnh cấm đi khỏi nơi cư trú thì phải nghiêm chỉnh chấp hành. Không được tìm cách né tránh, đối phó hoặc cố tình vi phạm.
Chú Bảy: Vậy nếu có người rủ chơi cờ bạc, nhậu nhẹt, gây gổ thì sao?
Muội: Càng không được tham gia. Điều 41 quy định rõ người bị cấm đi khỏi nơi cư trú không được thực hiện hành vi vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và pháp luật về hình sự.
Bà Sáu: Tui nói thiệt, ông mà đi nhậu rồi đánh lộn nữa là tui… khóa cửa nhốt ông luôn!
Ông Sáu: Bà nhốt tôi là bà vi phạm quyền tự do của tôi đó nghen!
Muội: Ba nói vậy cũng chưa đúng đâu. Gia đình không phải cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp cấm đi khỏi nơi cư trú. Nhưng gia đình có trách nhiệm nhắc nhở, động viên, giúp ba chấp hành pháp luật.
Ông Sáu: À, hiểu rồi. Người quản lý mình là cơ quan có thẩm quyền; còn gia đình là người hỗ trợ, nhắc nhở.
Muội: Đúng vậy!
(Điện thoại của ông Sáu reo)
Ông Sáu: A lô!… Dạ, tôi nghe đây… Hả? Chiều nay lên xã có việc? (Nhìn cả nhà) người ta yêu cầu tôi có mặt.
Bà Sáu: Vậy ông đi đi!
Huynh: Ủa? Nãy má nói không được đi khỏi nhà mà?
Bà Sáu: Thì… má quên!
Muội: Nếu là yêu cầu của Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền, ba phải có mặt theo yêu cầu. Đó là một trong những nghĩa vụ của người bị cấm đi khỏi nơi cư trú.
Ông Sáu: Vậy trường hợp này ba đi được hả?
Muội: Dạ!... Ba phải thực hiện theo đúng yêu cầu, đúng phạm vi và đúng quy định.
Ông Sáu: Vậy là tôi hiểu rồi. Không phải “cấm đi khỏi nhà”, mà là cấm tự ý đi khỏi phạm vi địa bàn theo lệnh cấm, đồng thời phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ.
Chú Bảy: Tui nghe từ đầu tới giờ, cuối cùng mới thông!
Ông Sáu: Từ nay tôi nhớ mấy điều này rồi:
Một là, phải trình diện theo quy định.
Hai là, phải chấp hành cam kết và chịu sự quản lý, theo dõi.
Ba là, không tự ý đi khỏi phạm vi địa bàn theo lệnh cấm.
Bốn là, khi có yêu cầu thì phải có mặt.
Năm là, phải làm giấy cam đoan và thực hiện đúng những điều đã cam đoan. Và cuối cùng… không được vi phạm pháp luật!
Muội: Ba nhớ rất tốt!
Huynh: Còn quyền thì sao Ba?
Ông Sáu: Thằng Huynh này, tới lượt mày hỏi khó tao rồi! Nói cho anh hai bây nghe đi Muội.
Muội: Người bị cấm đi khỏi nơi cư trú vẫn có quyền:
- Được đi khỏi nơi cư trú trong trường hợp bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan; trường hợp có lý do chính đáng khác thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép;
- Được thay đổi nơi cư trú, làm việc, lao động hoặc học tập ra ngoài phạm vi nơi cư trú khi được cho phép; nếu thay đổi trong phạm vi nơi cư trú thì phải báo cáo;
- Được khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật;
- Và được hưởng những quyền khác theo quy định của pháp luật.
Bà Sáu: Vậy là pháp luật vừa quy định quyền, vừa quy định nghĩa vụ.
Chú Bảy: Nói cho dễ hiểu là: được hưởng quyền thì phải chấp hành nghĩa vụ; đã có lệnh cấm thì không được tự ý vượt qua giới hạn của lệnh cấm.
Huynh: Vậy từ nay nhà mình thống nhất một nguyên tắc!
Ông Sáu: Nguyên tắc gì?
Huynh: Không nghe lời đồn - không tự hiểu luật - không tự ý làm liều; có gì chưa rõ thì tìm hiểu pháp luật hoặc hỏi cơ quan có thẩm quyền.
Muội: Đúng rồi đó anh Hai!
Bà Sáu: Tui cũng xin góp một câu!
Chú Bảy: Bà nói đi!
Bà Sáu: Biết luật để không phạm luật; hiểu quyền để thực hiện đúng quyền; nhớ nghĩa vụ để chấp hành nghiêm!
Ông Sáu: Bà con mình sống ở nông thôn, nhiều khi nghe người này nói một câu, người kia nói một câu rồi hiểu sai pháp luật. Cho nên chuyện gì liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình, nhất là khi đang bị áp dụng biện pháp pháp lý, thì phải tìm hiểu cho đúng.
Muội: Pháp luật không chỉ để xử lý người vi phạm, mà còn để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mỗi người.
Chú Bảy: Đúng! Hiểu pháp luật để sống cho đúng, làm cho đúng, nói cho đúng!
Huynh: Và quan trọng nhất…
Cả nhà: ĐÃ CÓ LỆNH CẤM - PHẢI NGHIÊM CHỈNH CHẤP HÀNH!
“HIỂU ĐÚNG PHÁP LUẬT - CHẤP HÀNH ĐÚNG QUY ĐỊNH - XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VÀ CỘNG ĐỒNG SỐNG VÀ LÀM VIỆC THEO PHÁP LUẬT”!
(Âm nhạc)
- HẾT -
