SÁU NHANH ĐI LÀM CHỨNG
* CƠ SỞ PHÁP LÝ: Tuyên truyền Điều 10 - Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025.
* CHỦ ĐỀ: An tâm làm chứng - Vững vàng pháp lý theo Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025.
* NHÂN VẬT:
- Ông Sáu Nhanh - 58 tuổi - Nông dân làm vườn
- Bà Ba Lên - 54 tuổi - Nội trợ (vợ ông Sáu)
- Chị Hai Lý - 50 tuổi - Hàng xóm (am hiểu pháp luật)
- Anh Năm Tình - 44 tuổi - Công chức phụ trách Tư pháp xã.
NỘI DUNG KỊCH
(Bối cảnh: Nhà ông Sáu Nhanh ở miền Tây. Ông Sáu từ ngoài vườn đi vô nhà; Bà Ba Lên tay cầm một văn bản có con dấu đỏ, mặt mày xám xịt đi từ ngoài cổng đi vô, tay chân run rẩy).
Bà Ba Lên (hốt hoảng): Ông Sáu ơi! Ông Sáu! Tiêu cái nhà mình rồi ông Sáu ơi! Huyết áp tui nó lên tới đọt dừa rồi nè!
Ông Sáu Nhanh: Cái bà này! Chuyện gì mà mặt mày bà xanh lè xanh lét vậy? Nói nhanh gọn lẹ coi!
Bà Ba Lên (đưa tờ giấy): Đây nè! Tờ giấy của Tòa án nước ngoài gửi về triệu tập ông sang bên đó làm chứng vụ kiện đất đai của anh Hai Lẹ kìa. Nhưng tui đọc thấy người ta ghi tóm “Triệu tập người làm chứng”! Trời ơi, sang bên đó lỡ người ta bắt giam ông, rồi quy cho ông cái tội phạm tội bên đó hồi xưa, hoặc dính vô vụ kiện khác rồi ở tù luôn bên Hàn Quốc thì sao? Rồi tui sống với ai đây?
Ông Sáu Nhanh (xoay người qua lại, mặt bắt đầu tái): Hả? Bắt giam? Ở tù bên Hàn Quốc hả? Thôi thôi, tui không đi! Tui thà ở nhà làm vườn chớ không có dại gì mò sang đó cho người ta nhốt!
(Chị Hai Lý xách rổ rau đắng đi ngang qua, thấy ồn ào liền ghé vô).
Chị Hai Lý: Mới sáng ngày ra mà hai ông bà “song ca: bài gì nghe thê thảm vậy?
Bà Ba Lên: Thím Hai Lý ơi, cứu tui! Tòa án bên Hàn Quốc gửi giấy triệu tập ông Sáu Nhanh đi làm chứng. Tui lo qua đó người ta bắt giam ổng rồi sao tui rước ổng về?
Ông Sáu Nhanh: Đúng rồi thím Hai! Tui quyết định rồi: Nhanh gọn lẹ, xé bỏ tờ giấy này, trốn luôn ở nhà cho an toàn!
Chị Hai Lý: Bậy rồi! Anh Sáu đúng là “Sáu Nhanh”, cái gì cũng chưa tìm hiểu kỹ đã đòi xé giấy! Chị Ba thì “Ba Lên” huyết áp ào ào! Làm gì có chuyện tự nhiên người ta bắt bớ mình? Đưa cho tui tờ giấy triệu tập coi!...
Bà Ba Lên: Nè thím! (Đưa giấy).
Chị Hai Lý (đọc sơ qua): Cái này là cơ quan tiến hành tố tụng dân sự nước ngoài người ta triệu tập anh làm chứng theo quy định pháp luật đàng hoàng mà!
(Anh Năm Tình đi làm ngang - nghe bàn tán xôn xao bước vô).
Anh Năm Tình: Có chuyện gì mà nghe anh Sáu đòi “xé giấy”, chị Ba thì đòi “lên huyết áp” nên tôi ghé vô liền. Có chuyện gì vậy chị Hai Lý?
Chị Hai Lý: À, cậu Năm Tình vô đây hỗ trợ chị một tay coi! Chị Ba Lên với anh Sáu Nhanh đang hoảng sợ vì tờ giấy triệu tập người làm chứng của Tòa án nước ngoài nè. Hai người họ sợ sang đó bị bắt giam, bị truy cứu trách nhiệm hình sự chuyện cũ!
Anh Năm Tình (cười nhẹ, ngồi xuống ghế): Trời ơi! Anh Sáu với chị Ba lo bò trắng răng rồi! Pháp luật Việt Nam và quốc tế bảo vệ người làm chứng kỹ lắm anh chị ơi!
Bà Ba Lên: Bảo vệ sao chú Năm?
Anh Năm Tình: Theo Khoản 1, Điều 10 Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025, quy định rõ ràng: Cơ quan tiến hành tố tụng dân sự có thẩm quyền của Việt Nam và nước ngoài có thể triệu tập người làm chứng, người giám định theo quy định của Luật này và điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Mình làm việc đường đường chính chính, có pháp luật bảo hộ đàng hoàng!
Ông Sáu Nhanh: Bảo hộ làm sao chú Năm? Nói có sách, mách có chứng tui mới tin! Cứ nghe từ “triệu tập” là tui teo bugi rồi!
Chị Hai Lý: Để tui nói cho anh Sáu sáng mắt ra nè! Theo Khoản 2, Điều 10 của Luật, Giấy triệu tập không phải ghi khống đâu, mà bắt buộc phải ghi rõ:
- Điều kiện làm chứng, giám định;
- Cam kết bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe, điều kiện ăn ở, đi lại, chi trả chi phí cho người làm chứng, người giám định được triệu tập đến nước yêu cầu.
Bà Ba Lên (vẫn nghi ngờ): Chi phí ăn ở, đi lại người ta lo thì tui biết rồi. Nhưng cái quan trọng nhất là tui sợ ổng sang đó bị bắt ở tù vì mấy cái lý do vớ vẩn khác kìa!
Anh Năm Tình: Chị Ba yên tâm tuyệt đối! Cũng tại Khoản 2, Điều 10 này, người ta cam kết rất rõ ràng: Cam kết không truy cứu trách nhiệm hình sự, tạm giam, tạm giữ, bắt để thi hành án hình sự hoặc hạn chế tự do cá nhân đối với người làm chứng, người giám định trên lãnh thổ của nước yêu cầu vì các lý do xảy ra trước khi đến nước yêu cầu.
Ông Sáu Nhanh (sáng mắt lên): Thật vậy sao chú Năm? Cụ thể là những lý do gì mà mình không bị bắt vậy?
Anh Năm Tình: Dạ, luật liệt kê sạch sẽ 4 trường hợp ở các điểm a, b, c, d luôn nè anh Sáu:
- Điểm a: Cung cấp lời khai làm chứng, bản kết luận chuyên môn đối với vụ việc mà người đó được triệu tập;
- Điểm b: Phạm tội ở nước yêu cầu (trước khi đến làm chứng);
- Điểm c: Có quan hệ với đối tượng đang bị điều tra, truy tố, xét xử về hình sự tại nước yêu cầu;
- Điểm d: Có liên quan đến vụ việc dân sự hoặc hành chính khác tại nước yêu cầu.
Chị Hai Lý: Anh Sáu thấy chưa? Nghĩa là khi anh sang đó làm chứng theo giấy triệu tập, họ tuyệt đối không được viện cớ mấy cái vụ việc cũ hay mối quan hệ cũ để bắt giam hay làm khó làm dễ anh. Pháp luật quốc tế và Luật 2025 bảo vệ anh từ A tới Z luôn mà lo gì.
Bà Ba Lên (thở hót ra): Trời đất ơi! Vậy mà tui làm tưởng sang đó là “một đi không trở lại”! Nhưng mà chú Năm ơi, còn chuyện làm thủ tục đi qua bên đó thì sao? Lỡ bên bưu điện hay bên cửa khẩu làm khó rồi sao ổng đi?
Anh Năm Tình: Chuyện đó chị Ba càng khỏi lo! Khoản 3, Điều 10 của Luật quy định rất cụ thể: Cơ quan yêu cầu tương trợ tư pháp về dân sự phối hợp với cơ quan khác có thẩm quyền tạo điều kiện thuận lợi trong nhập cảnh, xuất cảnh theo quy định của pháp luật nước mình cho người làm chứng, người giám định. Nhà nước mình hỗ trợ tối đa luôn.
Ông Sáu Nhanh (khoái chí): Ngon lành cành đào! Vậy là tui được bảo vệ an toàn tính mạng, ăn ở đi lại có người lo, xuất nhập cảnh có người trợ giúp! Đúng là Luật Tương trợ tư pháp về dân sự 2025 này chuẩn bài quá! Thôi, vậy tui thu xếp vali, sang bên Hàn Quốc ở lại đó chơi chừng vài ba tháng, tham quan cho biết đó biết đây luôn! Đúng tính tui “Sáu Nhanh” - đi là phải đi cho đã!
Chị Hai Lý (cười ngất): Ê ê! Anh Sáu “Nhanh” ơi, anh lại “nhanh” quá đà rồi đó! Anh tưởng muốn ở lại bên Hàn Quốc bao lâu cũng được hả?
Bà Ba Lên (giật mình): Hả? Ông định ở lại vài tháng đặng hú hí với ai bên bển đúng không?
Anh Năm Tình (can ngăn): Anh Sáu ơi! Anh mà ở lại quá hạn là mất ngay “khiên bảo vệ” pháp lý đó nghe! Anh nghe kỹ Khoản 4, Điều 10 nè: Quyền không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, tạm giam, tạm giữ, bắt để thi hành án hình sự hoặc hạn chế tự do cá nhân của người làm chứng, người giám định sẽ chấm dứt nếu người đó không rời khỏi nước đó sau thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông báo bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền về việc không cần họ có mặt tại lãnh thổ của họ nữa.
Chị Hai Lý: Đúng đó anh Sáu! Chỉ khi nào anh gặp lý do bất khả kháng (như thiên tai, dịch bệnh, tai nạn không thể di chuyển được) thì thời gian đó mới không tính vào thời hạn 15 ngày này thôi. Còn tự ý ở lại quá 15 ngày kể từ khi xong việc là họ có quyền xử lý anh theo pháp luật của họ như bình thường đó!
Bà Ba Lên (lại “lên” giọng): Lên máu chưa! Ông nghe rõ chưa ông Sáu? Hết việc một cái là trong vòng 15 ngày ông phải cuốn gói về nhà ngay với tui! Ở lại la cà bên đó là hết được bảo vệ, bị bắt ráng chịu nghe!
Ông Sáu Nhanh (cười khà khà): Tui giỡn chút mà bà làm gì dữ vậy? Tui hiểu rồi! Xong công chuyện là tui bay vèo về liền, dại gì ở lại quá 15 ngày cho mất quyền bảo hộ.
Anh Năm Tình: Đúng rồi đó anh Sáu! Mình là công dân tốt, làm nghĩa vụ làm chứng giúp người ta giải quyết vụ án dân sự đúng pháp luật, nhưng mình cũng phải nắm vững Điều 10 Luật Tương trợ tư pháp về dân sự năm 2025 để vừa bảo vệ quyền lợi bản thân, vừa tuân thủ đúng thời hạn pháp luật quy định.
Chị Hai Lý: Bây giờ anh Sáu với chị Ba yên tâm chưa? Vô nhà pha cà phê đi, rồi cậu Năm Tình nó hướng dẫn cho các thủ tục phối hợp xuất cảnh đàng hoàng.
Bà Ba Lên: Chuyện nhỏ!... Cảm ơn thím Hai Lý với chú Năm Tình nhiều lắm nghe. Nhờ hai người giải thích mà cái đầu tui nó mở mang, huyết áp tui nó hạ xuống bình thường liền!
Ông Sáu Nhanh: Vô pha phin cà phê thiệt ngon nghe bà!... Còn tui, từ nay tui vẫn là “Sáu Nhanh”, nhưng là “Sáu Nhanh Hiểu Luật” chứ không làm bừa làm ẩu nữa!
(Tất cả cùng cười vui vẻ - âm nhạc rộn rã cất lên)
- HẾT -
