Ngày 20/01/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 155/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Văn hóa - Xã hội (VHXH) ASEAN tại Việt Nam giai đoạn 2026-2035 (sau đây gọi tắt là Chương trình hành động). Theo đó, nội dung thực hiện tại Quyết định số 155/QĐ-TTg là căn cứ vào Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VHXH ASEAN, Chương trình hành động này xác định việc triển khai thực hiện 12 mục tiêu chiến lược, cụ thể như sau:
1. Mục tiêu chiến lược 1: Xây dựng một Cộng đồng lấy người dân làm trung tâm, hướng tới người dân và có sự kết nối chặt chẽ, với sự di chuyển thông suốt của người dân, hàng hóa và dịch vụ, cùng chia sẻ quyền sở hữu và bản sắc ASEAN.
Mục tiêu cụ thể:
- Hướng tới một xã hội số hoà nhập và bền vững nhằm tăng cường kết nối giữa con người với con người, đảm bảo lợi ích kinh tế - xã hội cho tất cả mọi người; thúc đẩy hòa nhập xã hội và bản sắc chung; chuẩn bị cho tương lai của việc làm và giáo dục; duy trì môi trường an toàn và trong lành; tăng cường hợp tác y tế, đồng thời nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai thông qua điều phối chính sách, hợp tác kỹ thuật và nâng cao năng lực.
- Xây dựng một Cộng đồng hòa nhập, khuyến khích sự tham gia, giải quyết các xu hướng xã hội và liên ngành, thúc đẩy kết nối con người với con người và ý thức thuộc về Cộng đồng ASEAN.
2. Mục tiêu chiến lược 2: Đảm bảo phát huy đầy đủ tiềm năng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân, khuyến khích sự tham gia tích cực, bao trùm, bền vững, và thúc đẩy sự gắn kết xã hội, qua đó đảm bảo sự thịnh vượng chung, đặc biệt đối với các nhóm dễ bị tổn thương, và không để ai bị bỏ lại phía sau.
Mục tiêu cụ thể:
Đạt được sự thịnh vượng, công bằng và chia sẻ cho tất cả mọi người, đặc biệt là các nhóm dễ bị tổn thương, thông qua việc kết nối với các cơ hội và hoạt động giúp nâng cao phúc lợi kinh tế - xã hội.
3. Mục tiêu chiến lược 3: Tối ưu hóa lợi thế dân số để giúp ASEAN trở thành trung tâm tăng trưởng và đổi mới thông qua thúc đẩy giáo dục bao trùm, toàn diện và chuyển đổi trong môi trường học tập thuận lợi, nhằm phát triển một lực lượng lao động có tay nghề cao và cạnh tranh, đồng thời tạo ra các việc làm thỏa đáng và chất lượng cao.
Mục tiêu cụ thể:
Duy trì ASEAN như một trung tâm tăng trưởng và đổi mới thông qua giáo dục bao trùm, công bằng và chuyển đổi, nhằm đạt được một lực lượng lao động có tay nghề cao, có năng lực và cạnh tranh, đồng thời xem xét đến xu hướng nhân khẩu học trong khu vực.
4. Mục tiêu chiến lược 4: Xây dựng Cộng đồng ASEAN khỏe mạnh với tuổi thọ cao hơn, đảm bảo phúc lợi cho mọi lứa tuổi, tránh các bệnh truyền nhiễm và không truyền nhiễm, hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân và khả năng tiếp cận hệ thống y tế bền vững và linh hoạt.
Mục tiêu cụ thể:
- Xây dựng một Cộng đồng kiên cường, thúc đẩy an ninh con người và tăng cường khả năng chống chịu của người dân trong việc ứng phó với các tình trạng khẩn cấp về y tế, khủng hoảng và thảm họa trong tương lai, cũng như những tác động từ biến đổi khí hậu.
- Xây dựng một Cộng đồng bền vững, thúc đẩy một ASEAN thịnh vượng, khỏe mạnh và kiên cường cho các thế hệ tương lai.
5. Mục tiêu chiến lược 5: Tạo môi trường thuận lợi để người dân đóng vai trò tích cực trong mọi khía cạnh của cuộc sống thông qua việc thúc đẩy an ninh con người, tăng cường khả năng chống chịu của người dân thông qua phát triển mối quan hệ đối tác công-tư phù hợp với chương trình nghị sự về phát triển bền vững của ASEAN.
Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng một Cộng đồng bao trùm, nơi mọi người đều có vai trò tích cực trong mọi khía cạnh của cuộc sống và đạt được tiến bộ bền vững, bao gồm thông qua các đối tác và hợp tác.
6. Mục tiêu chiến lược 6: Tạo dựng một Cộng đồng có bản sắc chung của ASEAN có khả năng thích ứng và đáp ứng các nhu cầu ngày càng tăng của quốc gia cũng như các vấn đề khu vực và toàn cầu có liên quan.
Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng một Cộng đồng phù hợp để thích ứng và đáp ứng các nhu cầu và yêu cầu ngày càng tăng của quốc gia, các vấn đề khu vực và toàn cầu, cũng như các vấn đề tiên ngành và liên trụ cột mà khu vực phải đối mặt.
7. Mục tiêu chiến lược 7: Tăng cường quyền năng của phụ nữ để tham gia đầy đủ và hiệu quả vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN và phát huy hết tiềm năng của phụ nữ trong quá trình ra quyết định.
Mục tiêu cụ thể:
Hướng tới một Cộng đồng nơi phụ nữ được tăng cường quyền năng để tham gia một cách hiệu quả và đầy đủ vào quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, bao gồm việc tiếp cận các cơ hội và hoạt động nhằm nâng cao hơn nữa phúc lợi kinh tế - xã hội và thúc đẩy quá trình phục hồi.
8. Mục tiêu chiến lược 8: Thúc đẩy sự đóng góp có ý nghĩa của thanh niên vào việc củng cố một Cộng đồng ASEAN năng động, sáng tạo và kiên cường, cũng như giải quyết các thách thức đang nổi lên, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững, và củng cố nhận thức, giá trị và bản sắc ASEAN.
Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng một cộng đồng kiên cường và hòa nhập, nơi thanh niên có thể đóng góp và tham gia một cách ý nghĩa vào việc thúc đẩy an ninh con người, gắn kết xã hội và sự gắn kết gia đình bền vững, với sự quan tâm thích đáng đến việc tăng cường khả năng chống chịu của người dân trong việc thích ứng và đối phó với các xu hướng phát triển cũng như đa ngành trong khu vực.
9. Mục tiêu chiến lược 9: Nuôi dưỡng niềm tự hào về bản sắc Cộng đồng và nâng cao trách nhiệm bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, nghệ thuật và truyền thống, đồng thời thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa.
Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng một Cộng đồng tự hào về Bản sắc ASEAN thông qua hợp tác liên tục trong việc nâng cao nhận thức về ASEAN và thúc đẩy bản sắc ASEAN bằng cách tăng cường kết nối giữa con người, nuôi dưỡng văn hóa phòng ngừa, và quảng bá cả những giá trị kế thừa lẫn giá trị xây dựng.
10. Mục tiêu chiến lược 10: Phát triển thể thao, góp phần xây dựng ASEAN thành một trung tâm thể thao xuất sắc nhằm thúc đẩy hòa bình, hòa nhập, y tế, giáo dục và phát triển kinh tế xã hội.
Mục tiêu cụ thể:
Xây dựng một cộng đồng bảo tồn các môn thể thao và trò chơi truyền thống, đồng thời phát triển thể thao nhằm thúc đẩy hòa bình, sức khỏe và tinh thần lành mạnh cho người dân, phát huy văn hóa thể thao và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội, thịnh vượng chung, cũng như hiện thực hóa những khát vọng chung.
11. Mục tiêu chiến lược 11: Tăng cường quyền năng, sự linh hoạt và tự cường để ứng phó với các cuộc khủng hoảng trong tương lai và những thách thức dài hạn; tiếp tục thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua các sáng kiến phù hợp và thúc đẩy sự tiếp cận công bằng, bao trùm và khả năng tham gia vào các cơ hội kinh tế.
Mục tiêu cụ thể:
- Xây dựng một Cộng đồng kiên cường, đảm bảo thịnh vượng chung và tiếp tục thu hẹp khoảng cách phát triển thông qua việc tiếp cận công bằng với các cơ hội và các sáng kiến phù hợp nhằm nâng cao phúc lợi kinh tế - xã hội.
- Xây dựng một Cộng đồng có khả năng chống chịu bền vững, đặc biệt ở cấp địa phương, trước các cuộc khủng hoảng trong tương lai và những thách thức dài hạn, bao gồm biến đổi khí hậu và công tác chuẩn bị, ứng phó với các tình trạng khẩn cấp về y tế, thông qua cách tiếp cận tổng thể của ASEAN nhằm đảm bảo khả năng chống chịu bền vững.
12. Mục tiêu chiến lược 12: Xây dựng một ASEAN xanh trên cơ sở thúc đẩy tăng trưởng bền vững trên đất liền và trên biển thông qua đẩy mạnh nền kinh tế xanh, kinh tế biển trong khu vực, đồng thời củng cố vị thế của ASEAN trong việc thúc đẩy sự bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Mục tiêu cụ thể:
- Xây dựng một Cộng đồng bền vững, thúc đẩy chương trình nghị sự về phát triển bền vững của ASEAN phù hợp với các Mục tiêu phát triển bền vững và chương trình phát triển toàn cầu sau năm 2030.
- Hướng tới một ASEAN xanh tận dụng đổi mới số, đẩy nhanh các hoạt động số hóa mới và các hoạt động hiện hành nhằm đảm bảo môi trường an toàn, sạch sẽ và nâng cao khả năng sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai.
Bên cạnh đó, phạm vi Chương trình hành động được thực hiện trên toàn quốc. Thời gian thực hiện: được triển khai từ năm 2026-2035
* Giai đoạn 2026-2030:
- Nửa đầu năm 2026: hoàn thành việc rà soát, xây dựng và ban hành Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030 của các bộ, ngành, địa phương thực hiện Chương trình hành động và lồng ghép vào các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội ở cấp trung ương và địa phương.
- Giai đoạn 2026-2030: triển khai hiệu quả các hoạt động trọng tâm theo từng lĩnh vực.
- Năm 2030: đánh giá giữa kỳ việc thực hiện Chương trình hành động và xây dựng Kế hoạch hành động giai đoạn 2031-2035.
* Giai đoạn 2031-2035:
- Nửa đầu năm 2031: ban hành Kế hoạch hành động giai đoạn 2031-2035.
- Giai đoạn 2031-2035: triển khai hiệu quả các hoạt động trọng tâm theo từng lĩnh vực.
- Năm 2035: đánh giá cuối kỳ việc thực hiện Chương trình hành động.
Đồng thời, có 05 giải pháp thực hiện tại Quyết định số 155/QĐ-TTg là căn cứ vào Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VHXH ASEAN như sau:
1. Rà soát, lồng ghép và tổ chức thực hiện các nội dung của Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VHXH ASEAN trong kế hoạch, chính sách, chương trình của bộ, ngành và tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
- Rà soát hệ thống pháp luật, chính sách, chương trình, chiến lược, tiêu chuẩn và tổ chức bộ máy thực hiện trên cơ sở các mục tiêu và biện pháp chiến lược của Kế hoạch Chiến lược Cộng đồng VHXH ASEAN.
- Nghiên cứu, lựa chọn các biện pháp chiến lược phù hợp với ưu tiên của Việt Nam, xây dựng và triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Chương trình hành động.
- Xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách để thực hiện các mục tiêu chiến lược của Kế hoạch chiến lược Cộng đồng VHXH ASEAN.
- Xây dựng và lồng ghép các nội dung này vào các chiến lược, chương trình hành động và các kế hoạch cụ thể để thực hiện.
- Tổ chức thực hiện các chương trình, hoạt động một cách đồng bộ và hiệu quả.
2. Tuyên truyền, vận động nâng cao nhận thức về Cộng đồng VHXH ASEAN và Chương trình hành động
- Biên soạn và phát hành các ấn phẩm truyền thông về Cộng đồng VHXH ASEAN và các hoạt động, thành tựu của cơ quan chuyên ngành, tiến độ thực hiện Chương trình hành động.
- Duy trì và vận hành hiệu quả trang thông tin điện tử của Cộng đồng; đa dạng hóa kênh và phương thức truyền thông về Cộng đồng ASEAN nói chung và Cộng đồng VHXH ASEAN nói riêng thông qua sử dụng các nền tảng phổ biến tại Việt Nam (Facebook, TikTok, Zalo, YouTube), tăng cường tương tác số tiếp cận công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
- Tổ chức tập huấn, đào tạo chuyên sâu cho các phóng viên, biên tập viên; tổ chức diễn đàn đối thoại, hội thảo với các cơ quan truyền thông, báo chí về Cộng đồng ASEAN, Cộng đồng VHXH ASEAN và những lợi ích mang lại của Cộng đồng.
3. Tăng cường hệ thống thông tin, báo cáo, đánh giá tình hình và kết quả thực hiện các mục tiêu
- Tăng cường cơ chế trao đổi thông tin, báo cáo, giao ban định kỳ giữa các cơ quan liên quan.
- Nghiên cứu, tham mưu, kiến nghị về chủ trương, chính sách hợp tác ASEAN, đặc biệt thúc đẩy vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong Cộng đồng ASEAN trong các lĩnh vực thuộc ưu tiên và thế mạnh của Việt Nam.
- Định kỳ đánh giá tình hình và kết quả thực hiện các mục tiêu. Hệ thống giám sát và đánh giá sẽ sử dụng Cơ sở dữ liệu giám sát và đánh giá Cộng đồng VHXH ASEAN hiện có để theo dõi tiến độ và đánh giá hiệu quả trên cơ sở các chỉ số kết quả chính. Xây dựng các báo cáo đánh giá giữa kỳ (5 năm) và đánh giá cuối kỳ (vào năm 2035) để đánh giá toàn diện tình hình và kết quả quả thực hiện Chương trình hành động.
4. Thúc đẩy vận động, thu hút nguồn lực
- Đa dạng hóa nguồn lực: phân bổ ngân sách nhà nước phục vụ các hoạt động của Chương trình hành động; thúc đẩy thu hút nguồn lực từ các Quỹ của ASEAN và của ASEAN với các đối tác, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển, khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội, phi chính phủ (NGOs) và các nhà từ thiện.
- Thúc đẩy đối thoại và kết nối: tổ chức các hội nghị đối tác về hợp tác ASEAN đê giới thiệu các dự án cần kêu gọi hỗ trợ kỹ thuật tài chính; chủ động đưa ra các sáng kiến và đóng góp tại các diễn đàn, cơ ché hợp tác ASEAN.
- Nâng cao hiệu quả hợp tác và quản lý dự án: lập danh mục các dự án/hoạt động cụ thể cần kêu gọi vốn, gắn chúng với các mục tiêu ưu tiên của Việt Nam và ASEAN; tổ chức đào tạo kỹ năng vận động chính sách, quản lý dự án quốc tế, xây dựng đề xuất dự án chất lượng cao.
5. Hoàn thiện hệ thống tổ chức và nâng cao năng lực cán bộ phù hợp với chức năng nhiệm vụ để thực hiện Chương trình hành động.
- Bố trí nhân lực chuyên trách về hợp tác ASEAN đáp ứng yêu cầu hội nhập ASEAN và việc thực hiện Chương trình hành động.
- Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, ngoại ngữ cho công chức, viên chức làm công tác hợp tác ASEAN nhằm xây dựng một đội ngũ chuyên gia giỏi.
- Chủ động xây dựng và thực hiện các chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ hợp tác ASEAN trong khuôn khổ khu vực, đa phương và song phương.
- Nâng cao năng lực điều phối chung để thực hiện các mục tiêu của quốc gia và các mục tiêu chung của Cộng đồng VHXH ASEAN.
Tác giả: Văn Dũng
