Tiếng máy in kim rít từng chặp tanh tách đều đặn hòa cùng tiếng rao hàng, tiếng máy đuôi tôm xé nước của buổi chợ nổi ven bến đò xã. Dưới bóng râm của tàng cây trứng cá trước tiệm photocopy và đánh máy vi tính, không khí bên trong căn phòng nhỏ bỗng chùng xuống, căng thẳng đến nghẹt thở. Chị Tư Lát mặt mày tái mét, hai bàn tay run bần bật nắm chặt chiếc phong bì dày cộp chứa mười triệu đồng vừa nhận được mấy hôm trước. Ngồi trên chiếc ghế đẩu kế bên, bà Hai Móc - mẹ chồng chị, chủ lò bánh tráng nướng kiêm người đứng đầu mối hụi hè lâu năm ở xóm Xẻo Me vừa mếu máo vừa đập tay xuống mặt bàn nghe cái chát.
Bà Hai Móc giận dữ lẫn xót xa trách con dâu dại dột. Bà vốn chỉ bảo con đánh máy lưu lại sổ sách để tiện bề giao bánh tráng và theo dõi tiền họ, tiền hụi của xóm giềng, nào ngờ Tư Lát lại lén lút trích xuất danh bạ đem bán tháo cho một gã môi giới tài chính quen qua mạng. Hậu quả ập đến tức thì khi sáng sớm nay, con Năm Bê với thằng Út Đực khóc ròng chạy sang tìm bà cớ sự, bởi bọn đòi nợ thuê trên mạng bỗng dưng nắm rành rọt số căn cước công dân, nơi cư trú rồi liên tục gọi điện nạt nộ, ép người nhà phải trả nợ thay cho ai đó. Xóm giềng đang bức xúc làm đơn kéo nhau lên trụ sở xã thưa kiện.
Nghe mẹ chồng mắng, chị Tư Lát ôm mặt khóc ròng phân bua. Chị giải thích rằng mấy bữa trước có người khách ghé photo tài liệu, tình cờ thấy chị mở danh sách khách hàng của lò bánh kèm sổ hụi trên máy tính liền gạ gửi file qua Zalo để làm dữ liệu tiếp thị hàng tiêu dùng, kèm theo món tiền “trà nước” mười triệu đồng trao tay. Trong bụng chị khi ấy nghĩ cạn cợt rằng mấy dòng chữ nghĩa vô thưởng vô phạt, nếu lỡ có bị phát hiện thì cùng lắm xã cũng chỉ phạt hành chính vài ba trăm ngàn đồng rồi nộp lại mười triệu này là xong chuyện.
Tiếng thanh minh chưa dứt thì ngoài ngõ có tiếng bước chân dồn dập. Ông Bảy Nhum - Trưởng ban Công tác Mặt trận ấp bước vào với vẻ mặt đăm chiêu, đi cùng chị Đen, công chức phụ trách lĩnh vực Tư pháp - Hộ tịch xã. Thấy hai người đại diện cho ấp và xã xuất hiện, bà Hai Móc quýnh quáng đứng dậy níu tay cầu cứu, tha thiết xin nộp lại trọn vẹn số tiền mười triệu đồng kia vào công quỹ và xin chỉ xử phạt cảnh cáo hay nộp phạt hành chính vài trăm ngàn để con dâu thoát nạn.
Kéo ghế ngồi xuống bên bộ bàn đá, chị Đen giữ nét mặt nghiêm nghị nhưng giọng nói phân tích rất mực rành rẽ, khúc chiết. Chị Đen khẳng định sự việc không thể giải quyết đơn giản theo kiểu nộp lại tiền rồi nộp phạt tượng trưng như bà con lầm tưởng. Hành vi tự ý trích xuất, giao nộp danh bạ của chị Tư Lát chính là hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân trái phép và làm lộ thông tin riêng tư của người khác. Căn cứ theo Điều 8 của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, chế tài xử lý đối với vi phạm này cực kỳ nghiêm khắc.
Để gia đình hiểu rõ mức độ nghiêm trọng, chị Đen điềm đạm bóc tách từng căn cứ pháp luật. Thứ nhất, về mức phạt tiền, Khoản 3, Điều 8 quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân lên đến gấp 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm. Với việc thu lợi bất chính 10 triệu đồng, số tiền phạt mà chị Tư Lát có thể phải đối mặt sẽ bị nhân lên gấp mười lần, tức là lên đến 100 triệu đồng, chứ hoàn toàn không có chuyện nộp lại 10 triệu là huề vốn. Thứ hai, Khoản 6, Điều 8 quy định mức phạt tối đa của cá nhân bằng một phần hai so với tổ chức, tuy nhiên mức trần xử phạt đối với các hành vi vi phạm khác trong lĩnh vực dữ liệu cá nhân lên đến cả tỷ đồng, nên số tiền mười triệu đồng kiếm được chẳng thấm tháp vào đâu so với hậu quả tài chính phải gánh chịu. Thứ ba, Khoản 1, Điều 8 chỉ rõ tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà người vi phạm còn phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật dân sự; đặc biệt hơn, nếu dữ liệu cá nhân bị đem bán tiếp tay cho các đối tượng lừa đảo, chiếm đoạt tài sản số tiền lớn, chị Tư Lát hoàn toàn có nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Nghe đến con số phạt một trăm triệu đồng cùng lằn ranh lao lý cận kề, chị Tư Lát bủn rủn tay chân, đánh rơi xấp phong bì xuống nền gạch, nước mắt lăn dài vì bàng hoàng trước sự trả giá quá đắt cho thói nông nổi, hám lợi trước mắt.
Nhìn cảnh tượng ấy, ông Bảy Nhum thở dài răn dạy. Ông nhắc nhở con dâu bà Hai Móc rằng bà con thức khuya dậy sớm, mồ hôi ướt đẫm lưng áo tráng từng mẻ bánh mới kiếm được đồng tiền lương thiện. Nay vì mười triệu đồng bất chính mà đem thông tin đời tư, bí mật cá nhân của chòm xóm đi đổi chác thì cái giá phải trả hôm nay là bài học đắt giá. Pháp luật đặt ra chế tài mạnh mẽ, nghiêm minh như vậy là nhằm răn đe, ngăn chặn triệt để tình trạng biến thông tin cá nhân của người dân thành món hàng thương mại hóa trục lợi.
Thấy mẹ con bà Hai Móc thật tâm hối cải, gạt nước mắt xin chỉ đường ngay nẻo chánh để sửa sai, chị Đen liền ân cần hướng dẫn các biện pháp khắc phục hậu quả. Chị yêu cầu chị Tư Lát lập tức mang toàn bộ mười triệu đồng cùng điện thoại, máy tính và lịch sử tin nhắn giao dịch đến Công an xã để tự thú, thành khẩn khai báo nhằm giúp cơ quan chức năng kịp thời bóc gỡ đường dây thu mua thông tin mờ ám kia. Đồng thời, chị Tư Lát phải công khai nhận lỗi trước bà con trong ấp và cam kết bồi thường mọi tổn thất thực tế nếu chẳng may có người bị kẻ gian lừa gạt tiền bạc từ nguồn thông tin bị rò rỉ. Sự chủ động, thành khẩn và tích cực ngăn chặn hậu quả xấu xảy ra sẽ là tình tiết giảm nhẹ đặc biệt quan trọng khi các cơ quan chức năng xem xét, định khung xử lý.
Thấu suốt lời phân tích thấu tình đạt lý, chị Tư Lát vội vã gom lại xấp tiền, lau khô nước mắt rồi cùng mẹ chồng bước vội về phía trụ sở xã để tự thú, chấp nhận nộp phạt và khắc phục mọi sai lầm để giữ lấy sự trong sạch cho bản thân và gia đình.
Mặt trời đứng bóng tỏa những vệt nắng vàng ươm rọi qua kẽ lá, phản chiếu lấp lánh xuống những liếp bánh tráng phơi đều tăm tắp ngoài sân lò. Đứng nhìn hai bóng người tất tả rảo bước qua ngã ba đường xóm hướng về trụ sở công quyền, ông Bảy Nhum khẽ gật đầu, lòng nhẹ bẫng đi đôi phần. Chiếc phong bì bạc triệu kia tuy đã rời tay, nhưng bài học về sự nghiêm minh của luật pháp và ý thức bảo vệ danh dự, tên tuổi của đồng bào mình thì vẫn còn đọng lại sâu sắc, nhắc nhở từng nếp nhà nơi xóm nhỏ luôn giữ trọn cái tâm sáng giữa dòng chảy của thời đại số./.
