Nắng trưa đổ dài trên những giồng cát giồng biển Vĩnh Châu. Hương cay nồng đặc trưng của những liếp hành tím đang vào độ thu hoạch quyện lẫn mùi mặn mòi của gió biển.
Tại sân phơi nhà bà Kim Hui, mấy thành viên trong Hợp tác xã (HTX) trồng hành tím đang ngồi uống trà quách, gương mặt ai nấy đều mang vẻ bồn chồn. Bà Tư Huôl vừa vỗ vỗ vạt xà-rông, vừa thở dài thườn thượt:
- Trời phật ngó xuống coi, nghe phong phanh trên thành phố Cần Thơ có dự án đầu tư hệ thống đê bao ngăn mặn kết hợp nạo vét kênh thủy lợi dẫn nước ngọt về vùng giồng này. Mà hổng biết tuyến kênh đi ngang liếp hành nào, lịch đóng mở cống ngăn mặn mùa hạn năm nay ra sao. Tui lo quá ông Hai Thal ơi! Lỡ nước mặn vô bất tử là trôi sạch vốn liếng củ hành của bà con mình!
Ông Hai Thal vuốt chòm râu bạc, chậm rãi gật đầu tán thành:
- Tư Huôl nói trúng cái bụng tui. Nhà tui vừa có hai công hành tím, vừa có vuông tôm thẻ chân trắng. Nếu mặn ngọt không rõ ràng, tôm cũng ngộp mà hành cũng úng. Bữa nay tui tính rủ cả xóm chừng ba, bốn chục người cùng kéo lên cửa Một cửa của Ủy ban xã, đặng gặp cán bộ xin coi cho tường tận cái đề án với lịch vận hành cống!
Nghe vậy, ông Lý Lết đang nhấp ngụm trà Thiết Quan Âm liền lắc đầu quầy quậy, giọng lơ lớ đặc sệt:
- Ngộ nói cho nghe nè! Ba bốn chục mạng người cùng ùa lên trụ sở, đứa hỏi tiếng Kinh, đứa nói tiếng Khmer, đứa nói tiếng Tiều thì cán bộ nào tiếp cho xuể? Chật ních cái phòng Một cửa, vừa mất trật tự, vừa tốn công tốn buổi mần ăn của cả xóm. Mà chắc gì cơ quan người ta chịu tiếp kiểu ồn ào như vậy!
Bà Kim Hui chống cằm tính toán:
- Hay là mỗi người tự làm một cái đơn riêng nộp lên? Cứ viết ba chục lá đơn gửi đi, ai nấy tự túc cho sòng phẳng?
- Viết ba chục cái đơn y chang một nội dung thì vừa tốn giấy, vừa cán bộ giải quyết đến tết Công-gô chưa xong! Tiếng nói rổn rảng từ ngoài ngõ cất lên. Anh Hơn - Giám đốc Hợp tác xã vừa dựng chiếc xe gắn máy, tay kẹp tập tài liệu bước vào sân.
Bà con thấy anh Hơn tới như vớ được cọc. Ông Hai Thal kéo ghế mời anh ngồi:
- Chú Hơn tới đúng lúc lắm! Cả chục hộ xã viên tụi tui đang rầu cái vụ thông tin dự án thủy lợi và lịch xả mặn. Tụi tui muốn biết chính xác văn bản, quy hoạch của Nhà nước để chủ động xuống giống, mà chưa biết làm sao cho đặng.
Anh Hơn cười xòa, giở cuốn sổ tay ra giải thích cặn kẽ:
- Bà con mình lo là chí phải, và quyền được biết thông tin của bà con được pháp luật bảo hộ đàng hoàng. Nhưng mình làm phải đúng cách thì cơ quan Nhà nước mới phục vụ mình nhanh nhất được. Trường hợp của Hợp tác xã mình, theo Điều 11 của Nghị định số 337/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin, có quy định rất rõ ràng:
1. Cung cấp thông tin qua tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp: Khi nhiều thành viên trong một tổ chức (như HTX, đoàn thể ấp mình) có cùng chung một yêu cầu tiếp cận đối với một thông tin giống nhau, thì không cần từng người phải tự đi làm hồ sơ riêng lẻ, cũng không được kéo cả đám đông lên trụ sở gây ùn tắc. Thay vào đó, tổ chức có trách nhiệm cử một người đại diện đứng ra thực hiện việc yêu cầu cung cấp thông tin.
2. Hồ sơ đơn giản, minh bạch: Người đại diện (như ban lãnh đạo Hợp tác xã) sẽ:
- Lập một Danh sách cá nhân có yêu cầu thông tin (ghi rõ họ tên, số Căn cước công dân, địa chỉ của từng cô chú như ông Hai Thal, bà Tư Huôl, ông Lý Lết, bà Kim Hui…).
- Điền vào Phiếu yêu cầu cung cấp thông tin theo Mẫu số 01b (đây là mẫu dành riêng cho tổ chức, đoàn thể yêu cầu thông tin cho nhiều cá nhân).
Nghe đến đây, đôi mắt một mí của bà Kim Hui sáng rực:
- Ngộ hiểu rồi! Nghĩa là anh Hơn đại diện cho anh chị em xã viên HTX đứng tên làm đầu mối. Tụi ngộ chỉ cần ký tên vô cái danh sách đính kèm là danh chính ngôn thuận, vừa đỡ mất công bà con bỏ việc đồng áng!
Ông Hai Thal khoái chí chen vào:
- Hay quá chú Hơn! Làm như vậy vừa văn minh, vừa đúng cái phép tắc Nhà nước. Tui nhất trí 100% cử chú Hơn thay mặt bà con HTX đứng ra làm thủ tục!
Bà Tư Huôl mừng rỡ:
- Vậy chú Hơn lấy giấy ra ghi tên tui vô danh sách liền nghen. Có dự án mở rộng kênh xáng, tui biết đường lùi liếp hành vô trong cho an tâm!
Ngay chiều hôm đó, anh Hơn hoàn tất Phiếu yêu cầu theo Mẫu số 01b và đính kèm Danh sách có chữ ký, điểm chỉ đầy đủ của hơn ba mươi hộ dân, rồi mang đến nộp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.
Tiếp nhận hồ sơ, chị Na Qui mỉm cười nhã nhặn:
- Chào anh Hơn. Hợp tác xã của anh làm thủ tục theo đúng tinh thần Điều 11 như thế này là rất chuẩn mực, giúp giảm tải áp lực tiếp dân cho cơ quan mà lại bảo đảm đầy đủ quyền lợi tiếp cận thông tin của đông đảo bà con. Cháu nhận hồ sơ hợp lệ và gửi anh giấy hẹn giải quyết đúng hạn nhen!
Chỉ ít ngày sau, thông tin đầy đủ về bản vẽ quy hoạch kênh dẫn nước và lịch điều tiết mặn - ngọt đã được bàn giao chính thức bằng văn bản cho anh Hơn.
Tại trụ sở Hợp tác xã Vĩnh Hòa, bà con người Kinh, Khmer, Hoa tề tựu đông đủ. Anh Hơn treo tấm bản đồ sơ đồ lên bảng tin, giải thích rành rọt từng đoạn kênh nạo vét, chỉ rõ mốc thời gian cống đóng - xả nước ngọt.
Bà Tư Huôl nhìn bản đồ thở phào nhẹ nhõm: “Mô Phật, tim kênh né nguyên liếp hành nhà tui rồi, chỉ dời nhẹ cái chái rơm thôi!”. Ông Lý Lết hớn hở bắt tay ông Hai Thal: “Năm nay nước ngọt về đều đặn, trúng mùa hành tím, trúng luôn vụ tôm sú rồi anh Hai ơi!”…
Tiếng cười nói rộn rã khắp xóm làng biển Vĩnh Châu. Ai nấy đều tấm tắc khen ngợi: Pháp luật ban hành vừa chặt chẽ, vừa thấu tình đạt lý; chỉ cần bà con biết đồng lòng thông qua tổ chức đại diện, thì mọi việc công đều hanh thông, trọn vẹn nghĩa tình./.
