Sáng sớm tinh mơ, tiếng chim hót líu lo dọc mé kênh xóm Rạch Sung đã bị át đi bởi giọng oang oang của ông Năm Lửa. Vừa bước chân vào quán cà phê lá dừa của bà Tám Khói, ông Năm vỗ đét bàn tay xuống mặt bàn gỗ mù u:
- Bà Tám! Cho ly cà phê đen đá nửa ký đường coi! Thiệt tức cái lồng ngực mà! Tui nói cái xứ này làm ăn kỳ khôi, dân cần giấy tờ gì là phải có liền chớ sao lại bảo tui chờ với đợi!
Bà Tám Khói đang bưng ấm nước sôi châm bình trà, giật mình thót thót, vừa phe phẩy khói mù mịt từ bếp củi vừa liếc mắt:
- Gì mà ghê vậy? Mới ban mai mà “Lửa” đã bốc ngùn ngụt rồi anh Năm! Bộ đụng độ chuyện gì bên xã hả?
Bà Bảy Sạnh ngồi bàn bên cạnh, lấy khăn tay lau kỹ mép tách trà sành, tiếp lời:
- Chắc lại vụ giấy tờ mở rộng hương lộ chớ gì. Bữa trước nghe ổng bảo muốn coi bản vẽ quy hoạch đoạn qua liếp vườn nhà ổng để dời hàng rào dâm bụt. Sao rồi chú Năm?
- Thì đó! Ông Năm kéo ghế ngồi xuống, nhấp ngụm nước trà quạu quọ.
- Tui ghé phòng Một cửa của xã, bảo cán bộ đưa tui coi cái quyết định phê duyệt dự án với bản đồ cắm mốc lộ giới. Vậy mà anh Quang cán bộ xã với chị Uẩn lại đưa tui tờ giấy bảo về điền cái Phiếu yêu cầu gì đó rồi nộp lại. Tui là dân sở tại, đất đai tui chịu ảnh hưởng, mắc giống gì phải nộp đơn từ rườm rà?
Đúng lúc đó, ông Ba Voi chậm rãi dựng chiếc xe đạp cà tàng dưới gốc mận, bước lên sàn gỗ, cười hề hề:
- Chú Năm ơi là chú Năm! Đất nước mình có quy củ, luật lệ đàng hoàng. Chú đi xin cơ quan Nhà nước cung cấp thông tin thì phải theo trình tự, thủ tục chớ đâu có phải qua nhà tui mượn cái xuồng ba lá mà ới một tiếng là lấy đi được!
Bà Tám Khói đặt ly cà phê đen đá trước mặt ông Năm, tò mò hóng chuyện:
- Ủa chú Ba Voi, tui tưởng Luật Tiếp cận thông tin là dân muốn biết gì thì cán bộ phải lôi sổ sách ra chỉ cho liền chớ? Sao chị Uẩn lại bắt chú Năm làm đơn từ chi cho mệt xác?
Ông Ba Voi nhấp ngụm trà, từ tốn giải thích:
- Bà Tám với chú Năm nghe cho rõ nè. Theo Điều 10 Nghị định số 337/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về trình tự, thủ tục cung cấp thông tin theo yêu cầu:
1. Thứ nhất, về hồ sơ: Muốn yêu cầu cơ quan Nhà nước cung cấp thông tin thì mình phải gửi phiếu theo mẫu đàng hoàng (Mẫu số 01a hoặc 01b). Mình ghi rõ họ tên, địa chỉ, cần thông tin gì để cán bộ người ta biết chính xác mà lục tìm, lưu trữ vào hồ sơ hành chính. Trường hợp mình điền thiếu sót, cán bộ xã có trách nhiệm hướng dẫn mình bổ sung cho chuẩn chỉnh, chớ ai làm khó gì đâu!
2. Thứ hai, việc xác thực thông tin: Chú Năm tới nơi, cán bộ tiếp nhận như chị Uẩn sẽ khai thác, đối chiếu căn cước, thông tin của chú Năm ngay trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Lỡ mà hệ thống mạng bị nghẽn hay chưa đồng bộ kịp, chú chỉ việc trình Căn cước công dân gắn chip hoặc tài khoản VNeID ra đối chiếu trong chớp mắt là xong. Nhanh gọn, văn minh, đâu có hành hẹ gì!
Bà Bảy Sạnh nghe thế gật gù khen phải:
- Đúng rồi! Sạch sẽ, minh bạch, có mẫu biểu rõ ràng thì người dân lẫn cán bộ mới làm đúng trách nhiệm được. Mà chú Ba Voi nè, chú Năm nộp phiếu xong rồi chừng nào mới lấy được thông tin? Đợi cả tháng như hồi xưa thì sốt ruột chết!
Ông Ba Voi cười xòa, giơ mấy ngón tay phân bua:
- Thời hạn quy định rành rọt từng ngày luôn nha bà Bảy:
3. Thông tin đơn giản, có sẵn: Chậm nhất là 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Thậm chí nếu chú Năm đến tận trụ sở xã đề nghị cung cấp trực tiếp, xã có sẵn tài liệu đó thì xã tạo điều kiện cho chú sao, chụp hoặc cung cấp ngay tại chỗ, phù hợp điều kiện làm việc của cơ quan!
4. Thông tin phức tạp, không có sẵn: Ví dụ như hồ sơ qua nhiều phòng ban, phải gom từ phòng Địa chính, Ban Quản lý dự án, hoặc phải xin ý kiến cơ quan cấp trên, thì thời hạn là 12 ngày.
5. Trường hợp cần gia hạn: Nếu tài liệu quá đồ sộ, cần thời gian tìm kiếm, bóc tách, sao chép kỹ lưỡng thì xã được phép gia hạn thêm tối đa không quá 12 ngày, nhưng bắt buộc phải có văn bản thông báo nói rõ lý do cho chú Năm biết trước khi hết hạn.
Nghe đến đây, ông Năm Lửa xoa xoa cái cằm lún phún râu, nét mặt dịu lại phân nửa:
- Ra vậy… Bữa hổm tui nôn nóng quá, tưởng anh Quang với chị Uẩn làm khó tui. Hóa ra cái dự án mở rộng lộ giới này là của liên xã, hồ sơ kỹ thuật còn phải đối chiếu với Phòng Kinh tế nên chị Uẩn hẹn tui trong hạn 12 ngày!
Thấy chú Năm đã thông suốt, ông Ba Voi liền kéo chiếc túi vải bên hông ra:
- Tôi biết tính chú hay nóng nảy nên nãy ghé xã tính việc riêng, thấy tờ Mẫu số 01a để sẵn ở bàn hướng dẫn, tui có cầm giùm chú một tờ nè. Giờ chú Năm uống hết ly cà phê đi, tui với bà Bảy phụ chú điền đầy đủ thông tin vô đây. Tờ phiếu này rõ ràng, mạch lạc rồi chú mang sang xã nộp luôn, việc gì để trễ nải!
Bà Bảy Sạnh với tay lấy cây viết bi trên kệ tính tiền của bà Tám Khói, nhanh nhảu kê lên mặt bàn gỗ tiếp lời:
- Chú Ba đọc, tui viết giùm cho. Chữ tui hồi nhỏ đi học trúng giải sạch chữ đẹp, viết rõ ràng cán bộ nhìn vô duyệt cái rẹt!
Chưa đầy mười phút sau, tờ phiếu Mẫu số 01a đã được điền ngay ngắn, tươm tất. Cầm tờ phiếu còn thơm mùi mực mới, ông Năm Lửa đứng phắt dậy, vẻ mặt hớn hở khác hẳn lúc mới bước vô quán:
- Đa tạ chú Ba với cô Bảy nghen! Để tui xách xe chạy qua xã nộp liền cho nóng!
Vừa bước chân vào Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, gặp anh Quang và chị Uẩn, ông Năm cười xòa, gãi đầu phân bua:
- Cháu Quang, cháu Uẩn thông cảm nhen! Sáng sớm chú Năm hơi lớn tiếng cằn nhằn. Nãy chú Ba Voi giảng giải Điều 10 cho chú nghe rồi. Nay chú nộp cái Phiếu yêu cầu theo Mẫu số 01a đây, các cháu tra cứu đối chiếu giùm chú nhen!
Chị Uẩn mỉm cười tươi rói, hai tay nhận hồ sơ:
- Dạ không sao đâu chú Năm ơi! Chú cháu mình ở chung xóm làng, hiểu nhau là quý rồi ạ. Cháu vừa tra cứu trên hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, thông tin của chú hoàn toàn khớp và hợp lệ rồi. May mắn là hồ sơ ranh mốc lộ giới đoạn qua ấp mình sáng nay phòng chuyên môn vừa chuyển về, tài liệu đã có sẵn tại đây rồi chú!
Anh Quang mang ra tập hồ sơ dày, đặt ngay ngắn trên bàn tiếp dân rồi nhẹ nhàng hướng dẫn:
- Theo quy định tại khoản 5, Điều 10, người dân được trực tiếp xem, sao, chụp hoặc tải tài liệu về dưới sự hướng dẫn, giám sát của cơ quan. Điện thoại chú Năm có camera sắc nét, chú cứ chụp lại sơ đồ mốc lộ giới của khoảnh đất nhà mình đem về xem cho tiện ạ. Chú có chỗ nào chưa hiểu về ký hiệu bản vẽ cứ hỏi cháu chỉ luôn!
Ông Năm Lửa rút chiếc điện thoại ra chụp cẩn thận từng trang bản vẽ. Nhìn đường ranh lộ giới né liếp dừa xiêm thân yêu vừa đúng nửa mét, ông cười tít cả mắt:
- Hay quá! Giấy tờ rõ ràng, cán bộ hướng dẫn tận tình, chụp hình đem về ngắm chuẩn chỉnh thế này thì ai mà cãi nhau cho nổi.
Bước ra khỏi cổng Ủy ban xã dưới bóng nắng trưa rực rỡ, ông Năm Lửa bấm bụng lẩm bẩm: “Phải quẹo lại quán bà Tám Khói mần thêm ly sữa đá, rồi kể cho cô Bảy Sạnh nghe cán bộ xã làm đúng luật, vừa văn minh vừa chuẩn xác biết dường nào”! ./.
