Dưới bóng mát rượi của cây đa cổ thụ đầu chợ xã, quán nước mía của chị Út Gái chiều nào cũng xôm tụ tiếng cười nói của bà con xóm vườn. Nhưng bữa nay, không khí ở bàn nước có phần chộn rộn lạ thường.
Ông Ba Ở đặt ly nước mía xuống bàn nghe cái cộp, tay lần trong túi áo móc ra chiếc điện thoại thông minh màn hình nứt góc, nét mặt bối rối:
- Nè Út Gái, mày mắt sáng tay nhanh, bấm bấm giùm tao coi xã mình có thông báo gì về tiền hỗ trợ thiệt hại đợt mặn xâm nhập hồi tháng trước hôn? Tao nghe phong phanh trên đài truyền thanh bảo có danh sách hỗ trợ rồi, mà mò vô trang mạng của xã tìm hoài hổng thấy đâu. Cứ bấm vô một hồi là nhảy lung tung beng ra mấy bài tin tức hội nghị, tìm hoa cả mắt!
Chị Út Gái buông quai ép mía, ghé mắt nhìn vô màn hình điện thoại của ông Ba Ở rồi thở dài sườn sượt:
- Chú Ba tìm vậy sao được! Con cũng đang muốn tìm cái quyết định phê duyệt đồ án quy hoạch bờ kè kinh nổi chạy qua phần đất nhà con nè. Mấy bữa trước con lướt vô trang thông tin của xã, thấy bạt ngàn văn bản, thông báo cũ mới chất đống như núi lúa ngoài sân. Cái cần xem thì tìm đỏ con mắt hổng ra đường dẫn, cái tin họp hành mấy năm trước thì cứ trồi lên miết. Muốn tra cứu mà như đi vô mê cung, chắc kiểu này mai con với chú lại phải lội bộ lên trụ sở hỏi xin phiếu giấy quá!
Đúng lúc đó, anh Đúng - công chức phụ trách công tác Chuyển đổi số và Cải cách hành chính của xã cùng chị Đẹt (công chức phụ trách đầu mối tiếp cận thông tin) tấp xe ghé quán giải khát sau buổi đi kiểm tra cáp viễn thông ở ấp dưới. Nghe loáng thoáng chuyện tìm văn bản, chị Đẹt tươi cười bước lại gần:
- Chú Ba với chị Út Gái khoan vội lên xã tốn công nghen! Mấy bữa nay trang thông tin điện tử của xã mình vừa được sắp xếp, cập nhật lại một mục mới toanh, khoa học dữ lắm. Chú đưa máy đây cháu chỉ cho một nốt nhạc là ra liền!
Vừa nói dứt lời, anh Đèo - công chức Phòng Kinh tế xã - phụ trách mảng Thủy lợi cũng lật đật bước vô quán, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Vừa kéo ghế ngồi, anh Đèo phân trần với chị Đẹt:
- May quá gặp cô Đẹt ở đây! Tôi mới ký xong danh sách thống kê hỗ trợ hộ dân bị thiệt hại do hạn mặn và phương án thi công nạo vét kinh nội đồng. Hồ sơ lưu trong máy tôi đây rồi, khi nào rảnh tôi in ra gửi qua cho cô nộp lưu trữ nghen. Chuyện giấy tờ nội bộ phòng mình, cứ từ từ rồi giải quyết.
Anh Đúng nghe vậy liền lắc đầu, vừa cười vừa vỗ vai anh Đèo:
- Anh Đèo ơi, làm vậy là “tắc đường” của bà con rồi đó! Hồ sơ anh ký xong mà anh cứ găm ở máy tính phòng chuyên môn thì thảo nào chú Ba Ở với chị Út Gái tìm trên mạng đỏ con mắt hổng ra!
Anh Đèo tròn mắt, vẻ chưa hiểu:
- Chú Đúng nói vậy là sao? Văn bản của Phòng Kinh tế xã - lĩnh vực nông nghiệp tụi tôi phụ trách, ký xong lưu trữ đó, ai tới hỏi thì tôi lục ra photo, chớ mắc mớ chi tới chuyện bà con tìm không thấy trên mạng?
Chị Đẹt nhanh nhẹn đỡ lời, lấy từ trong cặp ra cuốn sổ tay công tác, giải thích mạch lạc:
- Vậy là anh Đèo chưa cập nhật Điều 7, Nghị định số 337/2026/NĐ-CP của Chính phủ rồi. Nghị định mới quy định quy trình vận hành rất chặt chẽ giữa đơn vị tạo ra thông tin và đơn vị đầu mối tụi em:
- Khoản 1, Điều 7 chỉ rõ: Đơn vị chủ trì tạo ra thông tin - chính là bộ phận nông nghiệp của anh Đèo - có trách nhiệm rà soát, xác định ngay văn bản nào thuộc diện bắt buộc công khai (như chính sách hỗ trợ thiệt hại thiên tai, quy hoạch thủy lợi). Sau đó, phải chủ động chuyển ngay sang cho đơn vị đầu mối tiếp cận thông tin theo đúng thời hạn quy chế.
- Tiếp theo, tại Khoản 2 và Khoản 3, đơn vị đầu mối tụi em sẽ lập và cập nhật ngay vào Danh mục thông tin phải được công khai. Trong Danh mục này, không phải chỉ đăng tên khơi khơi đâu nghen, mà phải có đầy đủ: Tên, số, ký hiệu văn bản; ngày tháng năm ban hành; hình thức công khai và đặc biệt là phải có chỉ dẫn địa chỉ truy cập (đường link trực tiếp) để người dân bấm vào là tải tài liệu về được ngay!
Anh Đúng mở điện thoại của mình, vừa thao tác vừa xoay màn hình cho ông Ba Ở và chị Út Gái cùng xem:
- Đây nè chú Ba, chị Út coi thử! Theo Khoản 4, Điều 7, toàn bộ Danh mục này được tích hợp ngay tại Chuyên mục Tiếp cận thông tin nằm nổi bật ngay đầu trang web của xã. Thay vì chú Ba phải lướt qua hàng trăm bài viết tin tức, chú chỉ cần bấm vô Chuyên mục này: có thanh tìm kiếm theo từ khóa hoặc theo năm. Chú gõ chữ “Hỗ trợ hạn mặn”, lập tức hiện ra dòng: Quyết định số 45/QĐ-UBND ngày 28/9/2026, bên cạnh có sẵn chữ “Bấm vào đây để xem chi tiết danh sách kinh phí từng ấp”. Chú bấm thử coi!
Ông Ba Ở hồi hộp đưa ngón tay trỏ chai sần chạm vào màn hình. Tức thì, bản danh sách hỗ trợ hiện ra rõ mồn một từng hộ dân ở ấp mình, có cả chữ ký số và con dấu đỏ chót của xã.
Ông Ba Ở reo lên thích thú:
- Trời đất ơi! Ra thiệt nè bây! Tên tui nằm ngay dòng thứ năm, được hỗ trợ phân bón với tiền dầu bơm nước ngọt rành rành luôn! Hổng ngờ bấm cái là ra liền ngay tắp lự, khỏi cần lục lọi đâu xa!
Chị Út Gái mượn máy bấm thử tìm chữ “Quy hoạch bờ kè”, lập tức đường link dẫn thẳng tới bản đồ đồ án quy hoạch với bảng thuyết minh chi tiết lộ giới. Chị Út vỗ tay cười rạng rỡ:
- Hay quá chừng anh Đúng, chị Đẹt ơi! Có cái mục tra cứu mục lục rõ ràng từng số hiệu văn bản với đường link như vầy thì dân ở nhà vừa coi tivi vừa tra cứu cũng ra, tiện gấp trăm lần trước đây!
Anh Đèo ngồi nghe nãy giờ, mặt đỏ ửng vì nhận ra sơ suất trong cách làm việc giấy tờ bấy lâu nay. Anh gật gù:
- Nghe mấy đứa giải thích, anh mới sáng mắt ra. Trước giờ cứ nghĩ ký xong lưu hồ sơ là tròn vai, đâu biết mình chậm chuyển giao cho đầu mối một ngày là người dân chậm nắm bắt chính sách cả tuần lễ. Lát xong cữ nước này, anh về cơ quan chuyển ngay toàn bộ các file quyết định nông nghiệp vừa ký sang cho cô Đẹt cập nhật vô Danh mục liền!
Anh Đúng cười sảng khoái:
- Đúng rồi anh Đèo! Công khai thông tin thời chuyển đổi số là phải khoa học, tiện ích. Mình lập Danh mục chuẩn chỉ theo Điều 7, Nghị định số 337/2026/NĐ-CP không chỉ giúp người dân đỡ nhọc công đi lại, mà chính quyền tụi mình cũng giảm tải được việc phải tiếp nhận đơn từ, giấy tờ giải trình không đáng có. Dân biết, dân hiểu rõ ngọn ngành thì việc triển khai ở cơ sở mới hanh thông, trọn vẹn được!
Dưới tán đa lộng gió mé chợ, tiếng cười nói lại rộn rã hòa cùng tiếng máy ép mía kêu ro ro. Giữa thời đại số, những quy định pháp luật chuẩn mực khi được cán bộ cơ sở thực hiện tận tụy, nhịp nhàng đã trở thành nhịp cầu thông suốt nối liền niềm tin của người dân với chính quyền từ những điều giản dị, thiết thực nhất./.
